Dwarsliggers Europees klimaatplan roeren zich

„Nederland staat vierkant achter het klimaatpakket", verzekerde premier Balkenende gisteren na afloop van de Europese top.

En EU-voorzitter Frankrijk heeft de ambitie om de uitstoot van broeikasgassen flink te verminderen nog maar eens laten bevestigen door alle lidstaten.

Maar de realiteit is dat het klimaatplan tijdens deze top zwaar onder druk is komen te staan. Onder leiding van Polen –en gesteund door Italië–eisten acht Oost-Europese landen dat de plannen worden afgezwakt en uitgesteld.

De Poolse premier Tusk, overigens een overtuigd Europeaan, dreigde in Brussel zelfs met een veto. Polen is voor de opwekking van energie en in de zware industrie sterk afhankelijk van steenkolen, die voor een hoge uitstoot zorgen.

Juist nu de financiële crisis toeslaat, vinden de tegenstanders de klimaatplannen een onbetaalbare luxe. Want er zijn miljardeninvesteringen nodig om schoner te produceren en de Chinese en Amerikaanse concurrentie heeft niks met het klimaat te maken.

Premier Balkenende ziet in de huidige omstandigheden geen reden om het rustiger aan te doen. „Ook al hebben we nu een financiële crisis, we moeten de ambitie voor het klimaat recht overeind houden.”

Zijn Duitse collega Merkel, enkele jaren terug nog een van de initiatiefnemers van de ambitieuze klimaatdoelstelling, houdt zich nu op de vlakte. Dat heeft alles te maken met het verzet van de Duitse industrie.

De Europese Commissie doet er ondertussen alles aan om het plan intact te houden. Voorzitter Barroso gaf aan de vooravond van de top al een waarschuwing: juist nu moet Europa doorzetten, want de economie moet duurzamer worden. Schone technologie heeft de toekomst en Brussel wil daarin vooroplopen.

Het pakket is ook belangrijk voor de positie van de Europese Commissie zelf. Het is het enige grote initiatief voor nieuw beleid dat Brussel genomen heeft sinds Frankrijk en Nederland nee zeiden tegen de Europese grondwet. Als de lidstaten het klimaatplan nu torpederen, verzwakt dat ook de positie van de commissie.

De commissie moet nu met nieuwe voorstellen komen om de dwarsliggers tegemoet te komen. Wellicht kan financiële steun voor bedreigde bedrijven en sectoren uitkomst bieden. Emissierechten gratis uitdelen in plaats van veilen, is ook een mogelijkheid.

Als het voor januari niet lukt, krijgt de nieuwe voorzitter Tsjechië de leiding. Dan komen de Europese verkiezingen in beeld en daarna de vorming van een nieuwe commissie. Een Europese aanpak van het klimaatprobleem dreigt dan roemloos ten onder te gaan.

Als Europa de doelstellingen loslaat, zal de rest van de wereld helemaal geen inspanningen meer willen doen om het klimaatprobleem tegen te gaan, waarschuwde Barroso. „We mogen het grote plaatje niet vergeten. Het klimaatpakket staat centraal in de toekomst van onze planeet.”