Op zoek naar kabeljauw die deugt

Met goed fatsoen kabeljauw eten; kan dat nog? Niet als hij uit de Noord- of Oostzee komt, dat is zeker. Ondanks vangstbeperkingen is het daar met de kabeljauwstand nog niet best. Maar die kabeljauw vind je nauwelijks meer in supermarkten, en bij steeds minder viswinkels. Supermarkten weren niet-duurzaam gevangen vis en willen in 2011 alleen nog vis verkopen met MSC-certificaat, het onafhankelijke, internationaal erkende keurmerk voor duurzame visserij. Maar hoe staat het met de kabeljauw die op dit moment te koop is? Erachter komen of die deugt, vergt gepuzzel.

De aanwijzingen van Het Wereld Natuur Fonds en Stichting De Noordzee, makers van de Viswijzer, lijken op het eerste gezicht duidelijk. Kabeljauw uit de Noord- en Oostzee staat in het rood (’liever niet’), IJslandse kabeljauw, Noorse kweekkabeljauw en kabeljauw uit de Barentsz-zee krijgt oranje (’tweede keuze’) en Schotse en Pacifische kabeljauw is groen (’prima keuze’). Maar dan slaat de verwarring toe. Skrei, wilde Noorse kabeljauw, heeft een blauw etiket: ’te weinig informatie beschikbaar om soort te beoordelen’, maar krijgt toch een puik rapport: ’superkwaliteit kabeljauw, met kleinschalige methode gevangen’. Om het nog verwarrender te maken, geeft de Viswijzer IJslandse kabeljauw als alternatief, een tweede keuzesoort dus. Bij nadere beschouwing staat bij de ’oranje’ kabeljauw uit de Barentsz-zee een regel verder trouwens dat de beoordeelde soort uit de Oostzee komt (rood). Help!

Dat laatste is een foutje, zegt Christine Absil van Stichting De Noordzee. En wat die skrei betreft: dat is een elitair visje, leuk voor chefkoks van sterrenrestaurants, maar moeilijk te krijgen en duur. Maar waarom dan een tweede keuzesoort als alternatief genoemd en niet een groene? Omdat die groene soorten ook niet overal verkrijgbaar zijn, zegt Absil. Verwarrend, vindt ook zij, maar het contentsysteem voor de website laat weinig ruimte voor dit soort nuances. In mei wordt de site helemaal vernieuwd, en wordt de Viswijzer een stuk publieksvriendelijker, zegt ze. Waarna ze bedankt voor de kritische blik en de fout er meteen uit haalt. (Later heeft ook skrei ’groene’ alternatieven gekregen).

Vishandel Fishes verkoopt – nog even – IJslandse kabeljauw. Een vishandel die de internationale Seafood Champion Award heeft gewonnen en daarmee de meest duurzame vishandel ter wereld genoemd mag worden, verkoopt ’tweede keuze’ vis? „Er is niks mis mee”, reageert eigenaar Bart van Olphen, „Ik heb met eigen ogen gezien dat die vis duurzaam wordt gevangen. Maar die IJslanders zijn eigenwijs en willen niet meedoen met de MSC-certificering. Dat kost een paar jaar en dat vinden ze duur en tijdrovend.” Daarom gaan bij Fishes de IJslandse kabeljauwen er toch uit en wordt vanaf februari Noorse kabeljauw met MSC-keurmerk verkocht. Dat zal die IJslanders leren, hoor je Van Olphen bijna denken. „Nu er eindelijk MSC-gecertificeerde Atlantische kabeljauw is, staan ze onder druk om toch mee te doen met MSC-certificering. Dat is goed nieuws binnen al het slechte nieuws rond de kabeljauw.”

’Groene’ kabeljauw komt wel vaak van ver. Hoe duurzaam is vis nog als ie door een lange reis meehelpt aan de klimaatverandering? Absil: „De vangstmethode is veel belangrijker. Voor een kilo vis uit de Noordzee is vijf liter diesel nodig. Dat is veel meer brandstof dan nodig is voor het transport van een kilo duurzaam gevangen vis uit Azië. Al maakt het wel uit of vis per vliegtuig of per schip reist.” Daar gaat stichting De Noordzee de supermarkten dit voorjaar dan ook op aanspreken.