'Exoten bedreigen onze gezondheid al'

Een slachtoffer wat zomaar neervalt door een infectie van een mysterieuze plant of insect; het is een geliefd onderwerp bij detectiveseries. Maar het zou zomaar realiteit kunnen worden.

Tenminste, als we de openingsvideo van het debat 'Tropenkoorts in opgewarmd Nederland' moeten geloven. Mensen, jong en oud, vallen op onverklaarbare wijze neer. Ook dieren worden niet gespaard. “Deze voorstelling is natuurlijk ietwat overtrokken”, zei Marcel Schuttelaar, directeur van communicatiebureau Schuttelaar en Partners, die het debat organiseerde. Maar helemaal onrealistisch is het ook weer niet.

Bioloog Arnold van Vliet van de Universiteit Wageningen ziet namelijk dat er nu al veranderingen in de natuur zijn, die in de toekomst grote problemen kunnen opleveren. "De Ambrosia-plant bijvoorbeeld, breidt zich massaal uit. En die veroorzaakt ernstige hooikoortsklachten.” Ook worden de processierups en de teek steeds grotere dreiging voor onze gezondheid, waarschuwt van Vliet. Hoewel het proces nog in een beginfase staat, is de dreiging wel degelijk aanwezig. "Alleen het gevoel van urgentie ontbreekt. De samenleving is niet voorbereid op de veranderende gezondheidsproblemen. De overheid moet samenwerken met wetenschappers en NGO's om dit probleem op te lossen.”

]]>

En juist de overheid is onvoldoende alert op deze risico's, vindt Wilfred Reinhold. Hij is milieukundige en houdt zich veel bezig met dieren en planten die Nederland binnenkomen en hier niet van origine horen te zijn. Een goed voorbeeld hiervan is de tijgermug, die pijnlijk steekt en een allergische reactie kan veroorzaken. Hij is al jaren bezig om de overheid tot actie te laten over gaan, maar zonder succes. “Het lijkt alsof niemand zich er echt mee bezig houdt,” zei hij.

Ook het overgrote deel van de aanwezigen was het tijdens het lagerhuisdebat eens met de stelling dat de overheid onvoldoende alert is op de gezondheidsrisico’s van tropische ziekten. Bijna iedereen stond in het vak ‘eens met de stelling.’ Net zoals de bezoekers van deze site overigens. Uit de peiling blijkt dat meer dan driekwart van de sitebezoekers vindt de overheid wel wat alerter mag worden op dit probleem.

Een paar bezoekers vonden echter dat de overheid wél voldoende alert was. “Er is een team van tachtig mensen mee bezig, het Team Invasieve Exoten. We maken een begin, maar hebben ook nog geen kant en klare oplossing voor het probleem. En daarnaast zijn er belangrijker problemen waar beter geld in geïnvesteerd kan worden dan die sporadische tijgermug in een kas”, verdedigde Chantal Reusken, viroloog van het RIVM (Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu ) het overheidsbeleid.

Hiermee overtuigde ze enkele critici die naar de overkant liepen, maar de meeste bleven in het vak van tegenstanders staan. “Waarom hoor ik dat nu pas?”, riep iemand. Bioloog Van Vliet voegde daaraan toe dat “de voorlichting hierover erg achter loopt. Het is nog helemaal niet goed geregeld op welk niveau dit aangepakt moet worden.”

Gespreksleider Gijs Weenink wist tijdens het hele debat de argumenten helder samen te vatten en hield het luchtig en levendig. Hierdoor konden ook geïnteresseerde leken de discussie volgen én meedoen. Toen een specialist op het gebied van infectieziekten, Ana Maria de Roda Husman, opperde dat mensen hun rugzak bij terugkomst uit het buitenland ‘natuurlijk’ in de ijskast moesten zetten, vroeg Weenink meteen: “wie van de mensen hier doet dat?” Toen niemand zijn vinger op stak, moest Husman lachend haar ongelijk bekennen.