Misbruikschandaal overschaduwt Goede Vrijdag

Christenen in de gehele wereld hebben op Goede Vrijdag het lijden en sterven van Jezus Christus herdacht. In de Rooms-Katholieke Kerk is het lijden van de stichter van het christendom dit jaar verbonden met de geestelijke en lichamelijke schade die slachtoffers van misbruik door geestelijken hebben opgelopen. De laatste weken komen vrijwel dagelijks beschuldigingen tegen katholieke geestelijken naar buiten.

Het is niet de verwachting dat paus Benedictus XVI vrijdagavond het misbruik bij naam noemt. Hij leidt dan zoals elk jaar de Kruisweg in het met fakkels verlichte Colosseum in Rome. Sinds 2008 draagt hij niet meer de gehele ceremonie het houten kruis, maar alleen aan het eind ervan. De tekst van de overdenkingen bij de veertien staties, die een element uit de lijdensweg van Christus belichten, is opgesteld door de Italiaanse kardinaal Carlo Ruini (79). Die bestuurde van 1991 tot en met 2008 namens de paus het bisdom Rome. Ruini erkende voor Radio Vaticana dat de kerk „een moment van lijden” doormaakt.

De voorzitter van de Duitse bisschoppenconferentie, aartsbisschop Robert Zollitsch van Freiburg, uitte in een boodschap voor Goede Vrijdag de hoop dat de kerk een nieuw begin kan maken. Hij wees erop dat het hart van de katholieken vol is van „pijn, angst en schaamte” door de gevallen van misbruik die in Duitsland, maar ook in landen als Oostenrijk, Ierland, de Verenigde Staten en Nederland naar buiten zijn gekomen. In het aartsbisdom Freiburg is een speciale tekst voor de dienst van Goede Vrijdag voorbereid, waarin wordt gebeden voor de minderjarigen die „onredelijk werden behandeld, misbruikt en verwond in hun lichaam en ziel”.

In Nederland zijn bij Hulp & Recht, het meldpunt van de RK-Kerk voor misbruik, de afgelopen weken 1300 meldingen binnengekomen. Hoeveel formele aanklachten er inmiddels tegen de kerk zijn ingediend, kon de woordvoerder van de instelling niet zeggen. De remonstrantse Geertekerk in het centrum van Utrecht is tweede paasdag open voor slachtoffers van misbruik binnen katholieke instellingen. Zij kunnen daar hun ervaringen delen.

In de oude binnenstad van Jeruzalem waren duizenden mensen uit de gehele wereld op de been om de Via Dolorosa te lopen, de weg die Jezus na zijn veroordeling zou hebben afgelegd voor hij aan het kruis werd genageld. Monniken van de orde van de franciscanen, van wie enkelen houten kruisen droegen, liepen voorop. Israël had ongeveer 2500 agenten ingezet om de processie te beveiligen.

Op de Filipijnen, het enige Aziatische land met een overwegend katholieke bevolking, lieten zoals gebruikelijk tientallen mensen zich vrijwillig kruisigen om boete te doen. De kerk is tegen het bloedige spektakel, maar onderneemt er weinig tegen. Bij de kruisigingen in Arrayat, ongeveer 100 kilometer ten noorden van de hoofdstad Manilla, hadden sommige vrijwilligers hun gezicht aanvankelijk bedekt, omdat zij vreesden op het laatste moment terug te schrikken, als zij voor het 5 meter hoge kruis stonden.