'Geef mensen ruimte om uit te blinken'

"Als je niet met hart en ziel van mensen houdt, word dan geen werkgever. Word dan ZZP-er." Dat stelde Jaap Jongejan, voorzitter van CNV Vakmensen, tijdens het eerste Maatschappelijk Café op 21 januari in Nieuwspoort, Den Haag. Hiermee benadrukte hij het belang van de menselijke maat op de werkvloer.

Het thema van het debat was ‘Mentaal gezond aan het werk’. Het is de eerste in de reeks ‘Nieuwe kijk op gezond’. Door de toenemende werkdruk, groeit het risico op verzuim door geestelijke gezondheidsklachten. Hoe kunnen we dat het beste voorkomen? En wie is er verantwoordelijk voor de geestelijke gezondheid op het werk?

In een volle zaal debatteerden ruim 120 mensen over prikkelende stellingen. De vakjury verkoos M.J. van Til, bedrijfsarts in het VU Medisch Centrum als winnaar van het debat. Over de voorbeeldfunctie van leiders zei hij: “Voorbeeldgedrag is belangrijk, maar het gaat er om waar een leider heen wijst. Je moet mensen ook de ruimte geven om te doen waar ze goed in zijn. Een sterk voorbeeld kan daar juist bij in de weg staan.”

Het debat werd georganiseerd door Schuttelaar & Partners, in opdracht van TNO en Ohra. Het debat vormde de aftrap voor de Europese campagne 'Work in tune with life', in Nederland uitgevoerd door TNO. De campagne is een initiatief van het European Network for Workplace Health Promotion.

De Sprekers

Paul Schnabel, directeur Sociaal Cultureel Planbureau:

“Of je je goed voelt op je werk, hangt af van kleine dingen. Zelfs als het werk minder leuk is dan kan de omgeving, de collega’s en de vrijheid toch zorgen voor een groot werkplezier. Werkgevers kunnen veel doen om een goede situatie voor de geestelijke gezondheid te creëren. Als werkgevers goed de werksfeer aanvoelen en bijvoorbeeld samenwerking stimuleren, zal de productiviteit stijgen en het verzuim dalen. Ook werknemers onderling hebben grote invloed op het geestelijk welzijn. Als een werknemer zich geaccepteerd voelt door collega’s, zal deze zich beter voelen. Voor de overheid is het lastig om actie te ondernemen op dit onderwerp. Regelingen op het gebied van sociale zekerheid hebben soms een ander effect dan bedoeld. Sommige werknemers komen daardoor op de verkeerde plek terecht.”

Hanneke Jukema, lid directie OHRA, onderdeel Delta Lloyd Groep:

“Niet alleen als zorgverzekeraar, maar ook als verzekeraar van gezondheid buigen wij ons steeds intensiever over wat je als werkgever en werknemer preventief op het gebied van mentale gezondheid kunt doen en hoe wij dit kunnen faciliteren. We weten dat bedrijven op dit vlak bereid zijn actie te ondernemen, maar vaak niet weten waar te beginnen.?Om die reden onderzoeken wij de komende jaren welk type interventie nu wel en niet effect heeft. We weten bijvoorbeeld inmiddels dat periodieke gezondheidschecks fysieke en mentale problemen vroegtijdig kunnen signaleren. Ook onderzoeken we welk effect een vast vertrouwenspersoon (buddy) heeft bij het omgaan met persoonlijke dilemma’s en spanningen binnen organisaties.?Dit type initiatieven vraagt van bedrijven een intrinsieke overtuiging dat mentale gezondheid in relatie staat tot ziekteverzuim en productiviteit. En de mate waarin die overtuiging aanwezig is - en er ook actie ondernomen wordt - zegt iets over de menselijke maat binnen die bedrijven.”

Jaap Jongejan, voorzitter CNV Vakmensen:

“Werkgevers moeten hun mensvisie ontwikkelen. Het gaat niet alleen om het maken van producten, maar ook om het creëren van menswaarde. Ga met je werknemers om als mensen. Mensen zijn veel weerbaarder als ze in balans zijn, als er een balans tussen privé en werk is. Om gezondheidsbeleid écht diep in de organisatie geworteld te krijgen zou de afdeling personeelszaken in de top van elke organisatie vertegenwoordigd moeten zijn. Leidinggevenden hoeven niet altijd aardig te zijn; werknemers hebben ook behoefte aan een krachtige leidinggevende die duidelijke lijnen schetst. De boog kan niet altijd gespannen zijn. Werkgevers kunnen meer aandacht voor de mens laten zien door het organiseren van activiteiten. Echter, verplicht stellen werkt niet. De werknemer moet het zelf ook willen.”