Taliban sterk in Pakistan door VS

Een talibanregime komt er in Islamabad niet, als het aan de Pakistanen ligt. Zij zijn geen fundamentalisten.

Laten de Pakistanen het gebeuren dat van hun land een fundamentalistische staat wordt gemaakt, geleid door een talibanregime? Het simpele en korte antwoord op deze vraag is: absoluut niet.

Mijn grootmoeder placht een tentvormige sluier te dragen, de boerka, maar ik heb alleen een hoofddoek en ga met mannen om uit andere landen en culturen. En zo is het ook in grote lijnen met Pakistan als geheel. Het land streeft naar ontwikkeling, en probeert los te komen van ouderwetse opvattingen die voortkomen uit oude gebruiken en religie. We leven in het postmodernisme, daarin beweegt de Pakistaanse maatschappij weg van wat ’talibanisering’ wordt genoemd. De taliban zelf kan die ontwikkeling niet keren.

Het is belangrijk op te merken dat de taliban in Afghanistan aanvankelijk best positief werk deden. Ze maakten een einde aan de papaverteelt en zorgden voor herstel van recht en orde in het door oorlog geteisterde land, op basis van hun interpretatie van islamitische wetten. Toen zij zich in Pakistan aandienden werden ze de helden van de arme en sociaal achtergestelde mensen in het noordwesten. In deze regio hadden de Amerikaans-Pakistaanse troepen die jacht maakten op taliban, haat gezaaid en onrust gebracht onder de bevolking door het laten verdwijnen en martelen van mensen.

Generaal Musharraf, Pakistans voormalige dictator, zorgde voor nog meer weerstand onder de stammen in de Swat-vallei door hun rechtspraak gebaseerd op de sharia en lokale gebruiken te verbieden. Familie van mensen die gedood of gewond waren in naam van de oorlog tegen het terrorisme of die vonden dat hen anderszins onrecht werd aangedaan sloten zich aan bij de taliban uit verzet of wraak. Tegelijkertijd ontvingen die steun in de vorm van wapens, munitie en geld uit landen die belangen hebben in de regio.

Maar de meerderheid van Pakistanen is geen fundamentalist. Zij zullen de visie van de taliban op de sharia of religie niet tot zich nemen of accepteren. De activiteiten van de groepering stroken ook niet met de beginselen van de islam.

Religieuze of zelfs progressieve religieuze partijen hebben in het Pakistaanse democratische stelsel nooit veel kiezers achter zich gekregen. Hoe kun je, met dit alles in het achterhoofd, verwachten dat de taliban heel Pakistan in hun ban kunnen krijgen? Het is onmogelijk.

Daar komt bij dat de taliban niet machtig genoeg zijn om de democratische regering omver te werpen, tenminste: niet zonder de hulp van buitenlandse strijders. Ze hebben nu beperkte macht over een paar uithoeken van het land, onderontwikkelde gebieden waar het onderwijs en de economie weinig voorstellen.

Volgens sommigen zou de taliban ook veel potentiële aanhangers hebben in de zuidelijke Punjab. Maar ook dat is een achtergebleven gebied met weinig politieke macht, waar feodale wetten heersen. In deze bergachtige gebieden kan de taliban zich wel schuilhouden voor het Pakistaanse leger. Maar er is weinig kans dat zij ook in de rest van het land kunnen oprukken.

Als de taliban of andere gefrustreerde en achtergestelde groepen al een bedreiging voor Pakistan vormen, dan heeft dat andere oorzaken. Dat komt vooral door de sociale ongelijkheid, door het gebrek aan echte democratie en door de politieke instabiliteit. Zestig jaar onafhankelijkheid bracht 36 jaar dictatuur. Gekozen regeringen werden opzij geschoven. Dan is het onvermijdelijk dat groepen als de taliban opduiken. In een ware democratie zouden ze geen schijn van kans hebben.

Het Westen en de VS moeten zich nog eens goed realiseren wat ze de Pakistanen hebben aangedaan door een dictatuur te steunen. Zij hebben dictators aangemoedigd en gefaciliteerd, vanwege hun eigen strategische belangen in de regio. Voor het Westen was dat handig: met één man kun je makkelijker onderhandelen dan met een heel volk of met een parlement. Maar wat heeft het opgeleverd? Dat de taliban en andere extremisten over de hele wereld er alleen maar sterker zijn geworden.