Geloof moet gerelativeerd, vinden religieuze satirici. Dat houdt gelovigen en hun leiders scherp. Robin de Wever deed als student godsdienstwetenschap onderzoek naar religiesatire.

Hier blogt hij over christelijke spot, joodse gein en een profeet met een bom in zijn tulband. Deze week: Mohammedcartoons.



Heeft u deze prent eerder gezien?

Nee? U hoeft zich niet te schamen. Hoewel de tekening zes jaar geleden bijna dagelijks het internationale nieuws haalde, bleef hij opvallend anoniem. Ik verklap het maar: u kijkt naar één van de Mohammedcartoons.

De profeet met een bom in zijn tulband sorteerde meer effect. De norse baardman dook wereldwijd op in krantenkolommen en dreef, zoals bekend, moslims tot grote woede. Tekenaar Kurt Westergaard negeerde het islamitische beeldverbod én schilderde de profeet af als gevaarlijke schurk. Die schurk werd min of meer het gezicht van de hedendaagse religiesatire.

Zijn collega's waren minder agressief. Neem Bob Katzenelson. Hij neemt op de tekening hierboven niet de profeet, maar auteur Kåre Bluitgen op de hak.

Bluitgen gaf met zijn kinderboek over de profeet aanleiding voor de cartoonwedstrijd. Toen hij geen tekenaar kon vinden die bereid was om Mohammed af te beelden, vroeg de Deense krant Jyllands-Posten aan dertig cartoonisten of zij dat wél durfden. Zo zouden ze bewijzen dat ze moslims dezelfde satirische behandeling zouden geven als, bijvoorbeeld, een van misbruik verdachte priester.

Katzenelson vond dat statement kennelijk niet zo belangrijk. Hij tekende Bluitgen met een PR-sinaasappel in zijn tulband. Een taalgrapje: 'een sinaasappel in de tulband hebben' is Deense beeldspraak voor 'mazzelen'. De cartoonwedstrijd is slechts een flauwe PR-stunt voor Bluitgen, leek Katzenelson te zeggen. De profeet verstopte hij in een abstracte kindertekening. Een verplicht nummertje.

Niet alleen Katzenelson probeerde onder de opdracht van de wedstrijd uit te komen. Van de twaalf deelnemende cartoonisten beten er vier in de hand van hun opdrachtgever. Lars Refn bijvoorbeeld, schreef doodleuk in zijn prent 'de redactie van Jyllands-Posten is een stel reactionaire provocateurs'.

Toen kwam de cartoonrel. Kranten wezen nauwelijks op de diversiteit tussen de tekeningen. Niemand repte meer over het pluriforme twaalfluik. Eerlijk was dat niet, maar wie zegt dat een mediarel eerlijk moet zijn? Mohammed-met-de-bom ging solo op wereldtour. De gevolgen zijn bekend.

Robin de Wever is journalist. Hij volgde de master Religie en Levensbeschouwing aan de Vrije Universiteit. Zijn scriptie en journalistieke werk vindt u op www.robindewever.nl.