opinie De VVD wil met een bedrag van bijna 3 miljard euro zo ongeveer het hele budget voor internationale samenwerking schrappen en niet verder bezuinigen op defensie. De PvdA wil het omgekeerde: fors bezuinigen op defensie en 0,7 procent van het bruto nationaal inkomen - de norm - blijven besteden aan ontwikkelingssamenwerking.

Ontwikkelingssamenwerking is allang niet meer het helpen van arme mensen daar. Armoede, luchtvervuiling, klimaatverandering, energieschaarste, onduurzame voedselproductie en de uitputting van de aarde zijn problemen die ons allemaal raken; of je nu in Tanzania woont of in Nederland. Gebruik ontwikkelingsgeld daarom gericht om die problemen samen met lage en middeninkomenslanden aan te pakken.

Extreme armoede in Bric-landen
Het eerste en belangrijkste millenniumdoel - halvering van de armoede - is al ruimschoots gehaald. Het succes is te danken aan de spectaculaire economische groei in de Bric-landen (Brazilië, Rusland, India en China) die voor een enorme daling van het relatieve aantal armen zorgde. Tegelijkertijd zien we dat de extreme armoede zich juist in deze landen bevindt: de meerderheid van alle armen woont in middeninkomenslanden, landen met een vaak stuitend ongelijke welvaartsverdeling.

Dat vraagt om het steunen van kritische maatschappelijke spelers, veranderkrachten die ongelijkheid, onderdrukking en andere grote problemen, zoals ernstige milieuschade, aankaarten en bestuurlijke openheid eisen. Verandering moet van binnenuit komen, van verantwoordelijke bestuurders, van de jongere generaties, van frontrunners en daadkrachtige ondernemers. Maar daar waar vooral het Afrikaanse midden- en kleinbedrijf zou moeten profiteren, subsidieerde staatssecretaris Knapen met een gat in zijn hand Nederlandse bedrijven om in Afrika te ondernemen. Terwijl juist lokale ondernemers in landen als Oeganda, Ghana of Ethiopië een steun in de rug nodig hebben om markten buiten hun continent aan te boren.

Marketing voor Afrikaanse producten
Dat steunen kan op tal van manieren. Het wegnemen van handelsbelemmeringen is de meest voor de hand liggende weg. Geld vrijmaken voor marketing, opdat Afrikaanse producenten hun producten ook overzee aan de man kunnen brengen, is een andere. De vraag is of de gevestigde machten dat aandurven.

De o zo gewenste verandering van binnenuit wordt al helemaal niet bespoedigd door het geven van zogenaamde begrotingssteun: miljarden euro's die het Westen klakkeloos op de betalingsbalans van niet al te frisse regeringsleiders stort. Het is deze vorm van ontwikkelingshulp die als geen andere ondoelmatig is, afhankelijkheid en slecht bestuur in stand houdt en innovatie remt.

Bijdrage van defensie
Deze euro's kunnen veel zinniger worden besteed, bijvoorbeeld aan de bijdrage van defensie aan ontwikkelingsprocessen. Bouwen aan de voorwaarden voor ontwikkeling bij uitstek - veiligheid en stabiliteit - is een van de belangrijkste taken van onze krijgsmacht. Die peacebuilding taak kan ruimhartiger gefinancierd worden met ontwikkelingsgeld. In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, hoeven de internationale (ODA-)criteria die voor ontwikkelingshulp gelden daarvoor niet te worden verruimd. Politietrainingsmissies en reïntegratie van ex-strijders kunnen prima, meer dan nu het geval is, uit het ODA-budget worden betaald.

Ons advies aan Rutte, Samsom en de toekomstige minister van internationale samenwerking: laat Nederland het verschil maken in het opkomende deel van de wereld, niet per se door de grootste donor te zijn, maar wel de meest innovatieve, om zo samen een antwoord te vinden op mondiale problemen als conflict en armoede.