opinie In het nieuws over orgaandonatie in Denemarken (Trouw, 16 oktober) zijn opnieuw twee kwesties door elkaar gehaald die vaker worden verward: (potentiële) orgaandonatie en het stoppen van de beademing op de intensive care.

Mijn ervaring als neuroloog is dat het ongelooflijk moeilijk is om dit te verhelderen, maar ik wil toch een poging doen.

Prins Friso
Voor orgaandonatie is het een vereiste dat een patiënt hersendood is, dat wil zeggen dat er geen enkele activiteit meer is van de hersenschors en de hersenstam. Deze laatste reguleert onder andere de ademhaling en de bloeddruk.

Bij een donatieprocedure blijft de patiënt dus aan de beademing; na stoppen zou hij of zij niet zelfstandig kunnen ademhalen en dus overlijden. Bovendien zouden dan de organen beschadigd raken.

De meeste comateuze patienten worden echter niet hersendood. Denk bijvoorbeeld aan prins Friso. Zij hebben nog een (deels) functionerende hersenstam. Hun hersenschors, nodig voor het bewustzijn, is sterk beschadigd. Als bij deze patiënten de beademing wordt gestaakt (omdat de prognose somber lijkt), zijn er twee mogelijkheden. Of de patiënt heeft nog een zelfstandige ademhaling en blijft op dat moment leven. Of de ademhaling is toch te zwak en de patiënt overlijdt.

De eerste mogelijkheid is wat er gebeurde in het geval van de Deense patiënte: ze kwam zelfs weer bij. De opschudding ontstond omdat de ouders van de 19-jarige vrouw al toestemming hadden gegeven voor donatie.

Niet hersendood
De moeilijke beslissing om de beademing te staken of nog door te zetten bij een patiënt die niet hersendood is, wordt zeer frequent in ziekenhuizen gemaakt. Deze procedure staat echter volledig los van de donatievraag, aangezien het een heel andere groep patiënten betreft. Deze zijn niet hersendood!

Ook al hadden de ouders van de Deense patiënte in principe toegestemd in een eventuele donatie, dit zou nooit van toepassing zijn geweest, aangezien ze niet hersendood was. Dat ze bleef leven na het staken van de beademing was niet verwacht, maar was ook niet uit te sluiten. Het is dus niet goed gecommuniceerd door de arts.

Maar de suggestie die wordt gewekt in de berichtgeving over de opschudding die in Denemarken is ontstaan, is dat de Deense patiënte ontsnapt is aan de dood en dat de dokters onterecht donatie wilden. Die suggestie is dus pertinent onjuist.

Elke Nederlander is vrij in zijn keuze om te doneren. Gezien de zeer weinige donoren hoop ik dat velen er in ieder geval genuanceerd over na willen denken. Een donororgaan is voor de mensen op de wachtlijst een godsgeschenk.