opinie De gezamenlijke natuurorganisaties hebben een plan gepresenteerd dat moet leiden tot verdubbeling van het aantal plant- en diersoorten in ons land (Trouw, 29 september). Zij willen dit doel bereiken door betere onderlinge samenwerking en een meer commerciële insteek. Zo verwachten de natuurclubs meer geld te verdienen door hun werkzaamheden te verbreden naar bijvoorbeeld gezondheidszorg en waterveiligheid.

Staatsbosbeheer is van plan zich om te vormen tot een particuliere organisatie met aandeelhouders en leden naar het voorbeeld van de National Trust. Met zijn landelijke dekking, vier miljoen leden en bijbehorende financiële slagkracht is deze organisatie in Groot-Brittannië immers een factor van formaat in de wereld van natuur en landschap.

Donateurs
De vraag is echter wat een extra particuliere organisatie in ons land toevoegt voor burger en natuur aan het toch al onoverzichtelijke veld van natuur- en landschapsorganisaties. Er bestaat in Nederland een landelijke particuliere organisatie met leden - Vereniging Natuurmonumenten - en elke provincie kent een eigen landschapsorganisatie met vaak tienduizenden donateurs. Het is juist zaak donateurs- en ledeninkomsten, fondsen, subsidies, publieksbestedingen en andere zakelijke inkomsten te bundelen om een echte vuist te kunnen maken, zoals de National Trust inderdaad laat zien (Trouw, 2 oktober).

De National Trust heeft natuur- en cultuurbehoud hoog in het vaandel staan, maar haar kracht ontleent de organisatie vooral aan het centraal stellen van publiek en beleving. Vergelijk de site van een willekeurige natuurorganisatie met die van de National Trust, en het verschil in aanpak en toon valt onmiddellijk op. De Trust straalt optimisme en plezier uit - wij hebben iets leuks voor u - tegenover de zorgelijke toon elders. De Trust heeft klanttevredenheid als hoofddoelstelling geformuleerd met als goede tweede draagvlak in de eigen gemeenschap. Elk terrein is optimaal uitgerust voor de ontvangst van publiek, met name gezinnen. Natuurlijk geeft dat spanning met de behoudsdoelstellingen en ongetwijfeld gaat er wel eens iets mis. Maar deze focus op de bezoeker zorgt wel voor een enorm draagvlak en een forse inkomstenstroom die weer ten dienste staan van de zorg voor natuur, landschap en erfgoed.

De natuurorganisaties leggen in hun plannen de nadruk op behoud van plant- en diersoorten. Maar dezelfde organisaties zijn ook belangrijke erfgoedbeheerders die terreinen vol met monumenten en historische landschapselementen beheren. Daar zorgen zij goed voor, maar in hun doelen lijkt dit bezit een bijrol te spelen.

Totaalplaatje
De National Trust kijkt juist vanaf zijn oprichting met de ogen van het publiek naar de omgeving. En die bezoeker ziet niet alleen planten of dieren maar een compleet landschap met gebouwen, wegen, paden, oude en nieuwe natuur. Juist het totaalplaatje, de samenhang, spreekt burgers en bedrijven aan omdat het dicht bij hun eigen beleving staat. In marketingtermen maakt dat het bereik en daarmee de inverdienmogelijkheden vele malen groter.

De National Trust is een Britse oplossing voor een Britse situatie. Maar de belangrijkste kenmerken - geen versnippering maar bundeling van deskundigheid en middelen, een ondernemende aanpak die het publiek centraal stelt en een benadering die uitgaat van de samenhang tussen natuur, landschap en erfgoed - zijn even zovele bouwstenen voor een model dat de natuur- en erfgoedsector in ons land verder kan helpen.