opinie Bram Moszkowicz beroept zich op zijn onvoorwaardelijke geheimhoudingsplicht om zijn cliënten te beschermen. Allemaal onzin, hoe plechtig ook gebracht.

De tuchtrechtelijke bezwaren tegen advocaat Bram Moszkowicz zijn niet uniek. Te veel contant geld aannemen, cliënten laten betalen voor niet verleende diensten, niet meedoen aan verplichte bijscholing en nog veel meer: het komt vaker voor.

Moszkowicz rechtvaardigt het aannemen van contante betalingen - en nog meer dat zich in het verborgene afspeelt - met een 'principieel' beroep op onvoorwaardelijke geheimhoudingsplicht en verschoningsrecht (om niet te getuigen). Allemaal onzin, hoe plechtig ook gebracht.

De wet nóemt advocaten niet eens als geheimhouders. Bovendien staat in artikel 272 van het Wetboek van Strafrecht dat alleen moet worden gezwegen als daartoe bijzondere aanleiding is. In andere gevallen moeten zelfs advocaten naar buiten treden, zoals bij dreigend gevaar voor lijf en goed en verdachte financiële transacties. Hoe dan ook mag confidentialiteit geen dekmantel zijn voor misdaad.

Civiele zaken
Dit misverstand heerst eens te meer in civiele zaken. Dan gaat het om onder meer personen- en familierecht, arbeidsrecht, huurrecht, koop en schadevergoeding. Voor al die zaken geldt wettelijk dat partijen en hun advocaten alles wat van belang is voor de zaak aan de rechter moeten laten zien. Recht moet worden gedaan op grond van alle feiten ter zake; niemand mag slachtoffer worden van het opzettelijk achterhouden van feiten. Dus moeten partijen ook feiten opbiechten die hun niet goed uitkomen maar die wél kunnen bijdragen aan eerlijke beslechting van het geschil.

Hoezo dus onvoorwaardelijke vertrouwelijkheid? Die is zeker in civiele zaken praktisch afgeschaft. Maar te veel advocaten kennen die wet helemaal niet, of stellen: 'Wat een padvindersbepaling', in de trant van: toch niet afdwingbaar, niet goed voor mijn klanten en dus ook niet voor mijn portemonnee. "In de strijd om de waarheid is strijd vaak de enige waarheid", kopte een folder van een groot advocatenkantoor.

Vertrouwensrol
Ook hier valt nog wel iets bij te scholen, want dit raakt de kern van het vak. Advocatuur, die niet meer is dan handel, schaft zichzelf af. Waar zijn advocaten eigenlijk goed voor? Niet alleen om juridisch advies te bieden, maar met name om ervoor te zorgen dat wie gelijk heeft maar dat op juridisch ongeschoolde eigen kracht niet kan halen, dat gelijk toch krijgt. Deze wezenlijke vertrouwensrol van advocaten in de rechtsbedeling moet betekenen dat er mét advocaten meer recht is dan zonder. Belangen van cliënten mogen eenzijdig worden gediend, maar niet ten koste van rechten van weerloze anderen. Laat staan dat advocaten rechten van argeloze cliënten zouden mogen verkwanselen, bijvoorbeeld door veel geld te vragen voor kansloze zaken of - zoals Moszkowicz wordt verweten - helemaal niets te doen.

Intussen mogen advocaten in strafzaken ver gaan, in de overigens niet altijd ongelijke strijd tussen eenzame verdachten en het machtig staatsapparaat. Toch geldt ook voor die strafadvocaten: het gaat om de cliënt, binnen de perken van de rechtsorde. Maar Moszkowicz en andere glamourfiguren in de balie stellen zichzelf voorop.

Geen handel
Voor te veel advocatuur geldt dat alles is zoals het uitkomt. Het gaat ook niet om Moszkowicz, maar om een betere balie, uiteindelijk onder publiek toezicht. Advocatuur is geen handel die genoeg heeft aan de tucht van de markt en zelfregulering met mate.

Hoogste tijd om dit openbaar toezicht te regelen: een beroepsgroep met zo'n belangrijke publieke vertrouwensfunctie moet niet aan zichzelf worden overgelaten. Dat verzandt in eigen belangenbehartiging, terwijl het moet gaan om bewaking van een wezenlijke publieke functie met tuchtrechtelijke en andere middelen. De onafhankelijkheid van advocaten is daarmee niet in strijd. Rechters zijn bij uitstek onafhankelijk, toch is de minister van justitie verantwoordelijk voor de hele rechtspleging, inclusief de rechterlijke macht én een betere balie.

Intussen is te hopen dat het ook met Moszkowicz - met dank voor zijn bijdrage aan het debat - goed afloopt. Ook voor hem geldt dat het recht uiteindelijk op niets ander gericht moet zijn dan menselijkheid.

Hendrik Kaptein is auteur van het boek 'Kwade zaken: de moraal van het juridisch beroep'.