opinie Waarom hebben we het altijd over landbouw en vrijwel nooit over eten als we praten over voedselzekerheid en duurzaam voedsel. De culinaire sector lijkt compleet afwezig in dit debat.

Telkens zijn er geluiden, zoals onlangs uit de mond van Aalt Dijkhuizen, bestuurder van de Wageningse universiteit, die benadrukken dat productieverhoging en technische innovaties de voornaamste oplossingen zijn voor de mondiale voedselproblemen. Terwijl het juist onze eetcultuur, met veel vlees en zuivel, is die de onevenwichtige verdeling van eten in de wereld veroorzaakt.

Concurreren
De landbouw produceert niet alleen ons eten, maar ook grondstoffen voor de bouw, kleding, biodiesel en voor plastics. De teelt ervan vergt ruimte, veel ruimte en dat gaat ten koste van de voedselproductie. We gebruiken steeds meer bio-producten. Dat gaat concurreren met de productie van ons eten.

Alleen door anders te consumeren kan de druk op de landbouw verminderd worden. Intensivering is hier een aanvulling op. Uiteindelijk zal door schaarste eten duurder worden, veel duurder. De eerste tekenen van stijgende maïs- en graanprijzen zijn er al.
 
Vlees en kaas
Vooral producten die veel grondstoffen nodig hebben, zoals vlees en kaas, worden een vorm van niet alledaagse luxe. Maar rode kool, uien en appels zullen goedkoop blijven. Daar zijn weinig grondstoffen voor nodig. De eetcultuur verandert vanzelf doordat prijzen fors gaan stijgen - en de landbouw verandert mee.

We zullen minder rood vlees gaan eten en meer gevogelte; minder wilde vis en meer schelpdieren; meer vegetarisch gevoerde vis en vrijwel alle vetten zullen gebaseerd zijn op plantaardig materiaal. Ook zullen meer delen van het beest gegeten worden.

Zuivel zal in de toekomst deels worden bijgemengd met plantaardig vocht. In Europa, waar van oudsher veel vlees wordt gegeten, is inperking van de vleesconsumptie belangrijk. In India, waar hoofdzakelijk vegetarisch wordt gegeten, moet de eetcultuur juist niet te veel richting vlees gaan verschuiven.

Insecten
Gelukkig zetten hogere prijzen een rem op de toename van de consumptie van vlees. Dat zorgt ervoor dat meer mensen bij hun oude eetcultuur blijven. In China, waar mensen meer verschillende dingen eten dan in Europa, zullen insecten en andere alternatieve eiwitproducten deel gaan uitmalen van het menu, in de Verenigde Staten niet.

Overal ter wereld verandert de eetcultuur op een eigen manier, waarbij producten die weinig grondstoffen nodig hebben de leidraad vormen voor een nieuwe eetcultuur. De veranderingen gaan min of meer in dezelfde richting, al zullen ze deels afhangen van de bestaande eetcultuur en kooktechnieken.

Het is niet alleen nuttig, maar absoluut noodzakelijk om ervoor te zorgen dat ook onze kinderen kunnen genieten van voldoende lekker en divers eten. Koks kunnen fungeren als aanjagers en ontwikkelaars en consumenten helpen met nieuwe culinaire trends.

Voorloper
De mondiale koksfederatie, WACS, is gestart met een programma dat koks helpt om nieuwe eetculturen te ontwikkelen. Met tien miljoen aangesloten koks in 93 landen kan een wezenlijk verschil gemaakt worden. Enkele Nederlandse bedrijven participeren in dit programma.

Nederland wil koploper zijn in duurzaam voedsel en voedselzekerheid. Dat voornemen hebben meerdere opeenvolgende kabinetten uitgesproken. Laten we hopen dat in het nieuwe beleid voor voedselzekerheid ook verandering van eetculturen meegenomen wordt en niet alleen technologie en economie. Eet smakelijk!