opinie De oproep tot politiek leiderschap op het gebied van duurzaamheid van Cordaid, Greenpeace, Milieudefensie en OxfamNovib (Podium, 12 september) valt dood voor de kast van de kabinetsformatie, zeker nu GroenLinks is gedecimeerd. De verongelijkte toon van de maatschappelijke organisaties ontneemt het zicht op de oplossingen die duurzaamheid biedt voor de huidige crisis.

In de strijd om de kiezersgunst bestreden politieke partijen elkaar op vele thema's. Niet echter op het gebied van duurzaamheid. Dat komt niet zozeer omdat "politici voorbij gaan aan de écht belangrijke mondiale vraagstukken", zoals Cordaid en de anderen stellen. Eerder komt dat door een overdosis aan overeenstemming. Duurzaamheid is dé gemeenschappelijke noemer in de verkiezingsprogramma's.

Duurzaamheidsgroepen
Deze duurzame consensus blijft echter hangen bij de fractiespecialisten en duurzaamheidsgroepen binnen de verschillende politieke partijen, en dringt niet door tot de partijtoppen. Die missen daarmee de aansluiting bij grote delen van de samenleving. Binnen een jaar sloten bedrijven, burgers, maatschappelijke organisaties ruim 130 Green Deals met de overheid, afspraken om concrete duurzame projecten van de grond te tillen. Ook ondernemend Nederland roept om een duurzame koers. De bedrijven realiseren zich de noodzaak de staatsschuld terug te dringen, maar stellen "dat deze, op zich gerechtvaardigde, prioriteit niet mag uitmonden in het verergeren van de crisis op het gebied van milieu en duurzaamheid".

Het valt te vrezen dat de politieke kopstukken wederom in de financiële reflex schieten, en zeggen dat een nieuw kabinet het zich - gezien de hoge staatsschuld - niet kan veroorloven om het economisch roer drastisch om te gooien. Het omgekeerde is waar. Een nieuw kabinet kan het zich niet veroorloven om het roer níet drastisch om te gooien.

Maatschappelijke winst
Duurzaamheid is niet duur. Hervorming van regelingen, wetten en routines, die de benodigde verandering tegenhouden, is gratis. Ook fiscale vergroening kost de staat per saldo niets. Geleidelijk hogere belasting op vervuiling, verspilling en niet-hernieuwbare energie en grondstoffen brengt belastinggeld in het laatje. Duurzaamheid levert juist enorme maatschappelijke winst op. Zo berekende McKinsey dat een circulaire economie Europa jaarlijks 300 tot 500 miljard euro aan besparingen op grondstoffen oplevert.

Voor een duurzaam regeerakkoord kan het nieuwe kabinet zijn licht opsteken bij burgers, bedrijven én bij de maatschappelijke organisaties die nu voor politiek leiderschap pleiten. In een verkiezingspaper werkt De Groene Zaak, een coalitie van voorlopers op het gebied van duurzaam ondernemen, veertien concrete maatregelen uit. Die steunen op drie principes: verleg financiële prikkels voor energie en grondstoffen; leg wettelijk vast dat duurzaam de norm is; en hervorm door duurzame groei.

Een duurzaam regeerakkoord is de enige manier om verkiezingsbeloftes om te zetten in daadkracht. Fiscale vergroening houdt arbeidsintensieve voorzieningen - zorg, onderwijs, politie - betaalbaar; investeringen in duurzame bouw, renovatie en zonnepanelen helpen de (ver)bouwsector; koppeling van huur- en hypotheeksysteem aan de (energetische) kwaliteit van woningen kan helpen de woningmarkt vlot te trekken; innovatie in duurzame sectoren versterkt het midden- en kleinbedrijf en de concurrentiekracht van internationaal opererende bedrijven; een nationaal programma energiebesparing en lokale duurzame energievoorziening verlagen de woonlasten van burgers en verbeteren hun koopkracht. Een stabiel kabinet is vrijwel ondenkbaar zonder een duurzame koers.