opinie In de verkiezingscampagne horen we altijd weer het argument dat er nu hard moet worden ingegrepen in de overheidsfinanciën, want de staatsschuld is een 'last voor het nageslacht'. We zijn immoreel bezig: we staan maar te feesten en schuiven de rekening door naar toekomstige generaties.

Deze argumentatie ziet een simpel feit over het hoofd: de staat heeft niet alleen schulden, maar ook bezittingen. Het gaat dan om eigendom in bedrijven (zoals ABN Amro), infrastructuur, gebouwen et cetera. Uit een brief aan de Tweede Kamer van minister De Jager uit november 2011 blijkt dat het saldo van schulden en bezittingen positief is. Trekken we van de staatsschuld de staatsbezittingen af dan blijft in 2010 een positief saldo (een netto vermogen) over van 384,4 miljard euro. De situatie van de volgende generatie Nederlanders is dus vergelijkbaar met iemand die een huis erft ter waarde van ruim 7,5 ton, waar nog 4 ton aan hypotheekschuld op zit. Ik zou zo'n 'last voor het nageslacht' best willen erven!

Herverdeling van inkomen
Kunnen we de staatsschuld dan maar lekker laten zitten? Nee! Niet alleen omdat 'Brussel' strenge regels hanteert. Nee, we moeten ook oppassen in ons eigen belang. Op iedere euro staatsschuld moet Nederland rente betalen. Die rente is nu even erg laag, maar we hebben ook tijden meegemaakt waarin de rente veel hoger stond - en dat hakt in de begroting. Naarmate staatsschuld en rente stijgen, gaat een groter deel van de belastinginkomsten naar de houders van staatsobligaties en kan die dus niet gebruikt worden voor publieke voorzieningen.

In dit verband moet men zich ook realiseren dat de staatsschuld een mechanisme is van herverdeling van inkomen van arm naar rijk. Het zijn immers de welgestelden onder ons die staatsobligaties bezitten - direct of indirect, via pensioenfondsen of lijfrentes. Ook de welgestelden moeten bij een hogere staatsschuld wat extra belasting betalen, zodat de overheid de rente op de staatsschuld kan opbrengen. Echter, deze rente is tevens een beleggingsopbrengst op hun staatsobligaties. Het is dus voor hen een beetje 'vestzak-broekzak'.

Propagandamessen van de VVD
Bij de VVD kunnen ze dus best relaxed zijn over de staatsschuld. Maar linkse partijen moeten oppassen. Laten zij de staatsschuld oplopen, dan hebben ze een dubbel probleem: ten eerste komt er meer inkomensherverdeling van arm naar rijk en verschaft men de welgestelden een aantrekkelijke beleggingsmogelijkheid. Ten tweede loop je met het oplopen van tekorten en schulden in de goed geslepen propagandamessen van de VVD: linkse potverteerders die niet op geld kunnen letten! Dat hakt er electoraal lekker in.

Een groot nadeel van hogere staatsschulden is dat uiteindelijk toch meer belasting moet worden geheven om de rente te kunnen betalen. Er zijn bovendien aanwijzingen dat er een grens ligt bij de staatsschuld ergens rond de 90 procent van het nationaal inkomen. Komt de staatsschuld daar duidelijk boven uit, dan kan zich dit vertalen in een lagere welvaartsgroei. Dat komt onder andere doordat mensen bij stijgende belastingtarieven creatiever worden in het vermijden van activiteiten waarop belasting wordt geheven - of ze gewoon 'grijs' of zwart doen. Bovendien kun je met hogere schulden gedonder krijgen met de 'markten', zoals Zuid-Europa laat zien.

Gelukkig is Nederland nog een stuk verwijderd van de kritische 90 procentsgrens. Er is dus geen reden om nu, middenin de crisis, ook nog koopkracht te onttrekken aan de economie door forse bezuinigingen. Echter, er is ook geen ruimte om ruimschoots te stimuleren door verhoging van de staatsschuld. Wellicht is een pragmatische tussenkoers voor Nederland het beste: een soort 'Keynesianisme Light', naar het voorbeeld van Obama. Gematigd Keynesianisme komt ook dicht bij de aanbevelingen van door de 'markten' serieus genomen instellingen als het IMF of de kredietbeoordelaars.