commentaar Om de concurrentie aan te kunnen met China en India, moeten we harder en meer werken, zei oud-topman van Unilever Antony Burgmans gisteren in de Verdieping.

Burgmans werd op zijn wenken bediend, want nog dezelfde dag stemde de Eerste Kamer in met een verhoging van de AOW-leeftijd. 65, dat heilige getal sinds het kabinet van Willem Drees met de Algemene Ouderdomswet kwam, is niet meer; we gaan langer doorwerken.

Die beslissing van de Eerste Kamer kwam er natuurlijk niet door het pleidooi van Burgmans, maar een verbazingwekkend snel wetgevingstraject. Een traject dat kon worden ingezet doordat vijf partijen tot het Lente-akkoord kwamen. Daarmee werd weliswaar het pensioenakkoord van werkgevers en werknemers, maar ook een politieke impasse doorbroken, en de verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd versneld.

De dag dat de verhoging van de AOW-leeftijd door de Eerste Kamer werd goedgekeurd mag historisch heten. Willem Drees zou dat woord niet gebruiken; de premier was er bij invoering van de wet in 1956 van overtuigd dat de gekozen pensioenleeftijd regelmatige aanpassing zou behoeven. Maar dat gebeurde niet; 65 bleek in beton gegoten, en immuun voor veranderingen in levensverwachting en in economische en maatschappelijke werkelijkheid.

Dat het beton nu gebroken is, mag in zekere zin bewijs zijn van het ongelijk van Burgmans. Er worden al de nodige veranderingen in gang gezet om harder en meer te werken, niet alleen met de AOW, maar ook met een modernisering van het ontslagrecht en het stimuleren van de participatie van mensen die nu buiten het arbeidsproces staan.

Nederland is die bakens aan het verzetten. Te laat misschien, en te weinig. Want tegelijk lijkt Nederland zich onvoldoende te beseffen hoezeer de economische verhoudingen in de wereld aan het veranderen zijn. Daarin stak dan weer het gelijk van Burgmans, die in de Verdieping zei: "In Nederland denken we nog te veel dat de rest van de wereld niet bestaat."

Na een periode van angelsaksische hoogvliegerij, beseffen managers inmiddels dat er meer is dan aandeelhouderswaarde, constateren Burgmans en zijn collega-ondernemer Peter Elverding, oud-topman van DSM. Er komt weer oog voor de klant, de werker, de omgeving en de maatschappij. Dat is belangrijk, en urgent. En Nederland zal, gelet op de veranderende verhoudingen in de wereld, de urgentie moeten voelen van investeren in scholing, kennisproductie en innovatie.