De crisis bij de FNV leidt tot nieuwe kansen. De 'Nieuwe Vakbeweging' is de werktitel van de vernieuwingsslag die oud-staatssecretaris Jetta Klijnsma verder uitwerkt. Blijft dit een structuurverandering binnen de FNV die eventueel ook binnen CNV en MHP (middelbaar en hoger personeel) wordt toegepast? Of is dit het moment voor de drie vakcentrales om samen verder te gaan als krachtige, postverzuilde vakbeweging?

De toenemende spanning tussen vakbonden en hun vakcentrale is niet voorbehouden aan de FNV. Ook binnen CNV en MHP heeft zich de ontwikkeling voorgedaan van het ontstaan van 'superbonden', denk aan CNV Vakmensen, de christelijke evenknie van FNV Bondgenoten. Ook hier werd de afstand tussen de bond en - ironisch - de vakmensen groter.

Toen het CNV in 1909 werd opgericht stelde het zich op tegen de klassenstrijd en voor het overlegmodel. Maar dat gold natuurlijk ook voor het Nederlands Katholiek Vakverbond (NKV) dat samen met het Nederlands Verbond van Vakverenigingen (NVV) in 1982 opging in de FNV. En van klassenstrijd is nu allang geen sprake meer. Het overlegmodel is zelfs de norm geworden.

CNV-voorzitter Jaap Smit beklemtoont dat het CNV moet blijven bestaan en ondertussen houdt hij met een schuin oog in de gaten wat er bij de FNV gebeurt. Hij zou beslist meer karakter kunnen tonen door de vraag op tafel te leggen: waarom stellen we na ruim honderd jaar CNV - met een geschiedenis waar we trots op mogen zijn - ons bestaansrecht in een postverzuilde samenleving niet ter discussie? Het gaat immers om werkgelegenheid, een gezonde arbeidsmarkt, goede en op maat gesneden belangenbehartiging, gerechtigheid en solidariteit. Zeker in een tijd waarin werknemersbelangen steeds meer onder druk komen te staan, moet dat kerndoel helder blijven.

Voordat Smit de CNV Vakcentrale ging leiden, was hij voorzitter van Slachtofferhulp Nederland, een algemene organisatie die na de verzuiling het licht zag. Opkomen voor slachtoffers kun je inderdaad het beste doen vanuit een algemene organisatie. Daarbij kunnen individuele bestuurders en medewerkers allemaal hun eigen levensbeschouwelijke achtergrond en motivatie hebben. Waarom zou dat niet ook gelden als je opkomt voor mensen die het slachtoffer zijn van bijvoorbeeld een ontslaggolf of een reorganisatie?

Het CNV en ook MHP zouden het lef moeten hebben hun eigen bestaansrecht ter discussie te stellen. Niet om op te gaan in de FNV, maar om samen een nieuwe en veelkleurige paraplu te vormen waaronder allerlei vakverenigingen maatwerk kunnen bieden. Dan zal het dus ook slikken zijn voor de FNV, waar ze nu waarschijnlijk veronderstellen dat het gaat om een interne reorganisatie.

In 1996 is het Nederlands Christelijk Werkgeversverbond (NCW) samen met het VNO opgegaan in VNO-NCW. Binnen de gefuseerde werkgeversclub is nog steeds een speciale afdeling actief voor christelijk-sociaal denken, ethiek en zingeving. Het CNV kan op dezelfde wijze een waardevolle en revitaliserende inbreng hebben binnen een brede en ontzuilde vakbeweging die kleine vakverenigingen kan faciliteren om maatwerk te bieden aan specifieke beroepsgroepen of bedrijfstakken. Ontzuiling hoeft beslist geen ontzieling te betekenen, maar leidt in elk geval wel tot meer kracht en efficiency.

Jaap Smit, wacht niet langer en laat het CNV - samen met FNV en MHP - meebouwen aan een inspirerende veelkleurige vakbeweging die verschillen tussen levensbeschouwing en tussen hoger en lager personeel niet wegpoetst maar overbrugt, en daarmee ook echt sterk en toekomstbestendig is.