Joan Gannij, songtekstschrijver en docent Engels, geboren in New York −
23/12/11, 09:00
Rihanna.
© getty
opinie
Zangeres Rihanna een 'niggabitch' noemen, is een pijnlijk voorbeeld van het vele nep-Engels dat Nederlanders gebruiken.
Straattaal hoort thuis op de straat, in zijn eigen ordinaire setting. Het past niet in een chique upmarket magazine als het Nederlandse glossy tijdschrift Jackie. Naar ik begrijp richt dat blad zich op wannabe 'it-girls' en 'prinsessen'. Die twee vrouwencategorieën (of moet ik zeggen stereotypen?) kwamen ook voor in een controversiële modespecial van de Jackie.
De hoofdredacteur van Jackie besprak in die modespecial ook de heftige kledingstijl van de Amerikaanse popster Rihanna. Zij is een typische 'niggabitch', vond de Jackie. Nu is Rihanna wel vaker het onderwerp geweest van controverse. Maar dit is anders. Rihanna liet niet met zich sollen. Ze reageerde vanuit de VS woedend op de denigrerende Nederlandse opmerking.
Misschien is het echte probleem de foute taalkundige trend van het 'Denglisch' (Nederlands-Engels). In Nederland is het al jaren een trend om te pas en te onpas met Engelse woorden te strooien. Engelstalige scheldwoorden als 'shit' en 'fuck' (en alle variaties) zijn opgenomen in het alledaags Nederland. Je hoort deze woorden op radio, televisie en zelfs op het schoolplein. Wat Engelse scheldwoorden werkelijk betekenen is zowat verdwenen in de vertaling.
Het dengirerende woord niggabitch is een zelfverzonnen versie van Amerikaanse straattaal. Maar 'Gangsta rap' is niet grappig of onschuldig. Het staat gelijk aan grove, rauwe en vaak vrouwvijandige taal, vaak met een dubbelzinnige betekenis. Het dient als een platte 'onder elkaartaal' bij zwarte 'brothers'. Eén zo'n grove, hatelijke uitdrukking plaatsen in een blad waarvan de lezersgroep eerder in het Gooi leeft dan in het getto, keert zich nu als een boemerang tegen het magazine Jackie.
De hoofdredacteur is blijkbaar na de eerste opschudding pijlsnel opgestapt. Ze zei aanvankelijk dat de misstap een 'grap' was. Vervolgens gaf ze de schrijver van de modespecial de schuld. Bij mijn weten is echter de hoofdredacteur nog altijd de baas van de redacteuren. Ik wil haar graag het voordeel van de twijfel gunnen en ervan uitgaan dat haar naïeve opvatting over grappen voortkomt uit pure onwetendheid en niet uit racisme.
Maar racisme begint wel bij onwetendheid.
Of ze het nu leuk vinden of niet, ook modeglossy's hebben de verantwoordelijkheid om bepaalde kwaliteitsstandaarden hoog te houden.
De laatste jaren hebben modebladen al vaker onder vuur gelegen. Zo brachten sommige bladen modereportages met graatmagere, anorexia-achtige modellen die jonge vrouwen een vervormd beeld bijbrengen over hoe een normale vrouw eruit hoort te zien.
Bij het jongste incident in Jackie was de boodschap niet een idealistische seventies-boodschap over zwarte vrouwen. Dit was iets anders dan de tijd dat de slogan 'Black is beautiful' nog populair was.
De boodschap die de Gooise glossy brengt gaat over stoer-zijn, slechtheid, de 'ultimate bitch' (ultieme teef) zijn. Een modeblad draagt echter niet alleen verantwoordelijkheid voor de vorm, de buitenkant, maar ook voor de inhoud.
Dan bedoel ik niet dat modebladen 'politiek correct' horen te zijn. Racisme zal nooit in de mode raken, net zomin als onwetendheid ooit chique zal zijn.
Misschien kan de opvolger van de opgestapte hoofdredacteur van de Jackie straks een persoonlijk bericht sturen aan al haar lezers. Ik heb wel een voorstel voor de inhoud van die boodschap: bewustzijn van gevoeligheden is cool, en 'respect hebben' is in het komende jaar pas echt in de mode.