commentaar Wie regeert Europa, de Europeanen zelf of de Amerikaanse kredietbeoordelaars? De kredietbeoordelaar Standard & Poor's (S&P) lijkt zich deze week direct te hebben willen bemoeien met de pogingen van Europese regeringsleiders om de eurocrisis eindelijk te bezweren. Komt er deze week geen adequaat akkoord, dan zou, aldus S&P, de kredietwaardigheid van zelfs de sterkste eurolanden (waaronder Nederland) wel eens afgewaardeerd kunnen worden. Net als die van het Europese noodfonds EFSF overigens.

Hoewel de mededeling van S&P onmiddellijk werd gerelativeerd op de financiële markten en daar nauwelijks effect had, was de kritiek op S&P niet van de lucht.

De kredietbeoordelaar zou met zijn oordeel ongeoorloofde druk uitoefenen op het onderhandelingsproces. Ook zou de mededeling kunnen werken als een self-fulfilling prophecy: markten zouden dan worden aangezet tot wantrouwen en daarmee tot het vragen van meer rente. Daarmee zou de kredietwaardigheid worden ondermijnd, waardoor de voorspelling van S&P als vanzelf ook waarheid wordt.

Er is inderdaad veel kritiek mogelijk op de kredietbeoordelaars. Ten eerste zijn er wereldwijd maar drie. Ten tweede zijn ze alle drie Amerikaans. En ten derde hebben ze de kredietcrisis van 2008 mee veroorzaakt doordat zij het niet zagen toen gevaarlijke schuldenbergen werden opgebouwd.

Maar in het huidige geval doet S&P niet meer dan zijn dure plicht. Niemand kan immers ontkennen dat er snel een eensgezinde en geloofwaardige Europese aanpak van de eurocrisis dient te komen. De analyse van S&P als kwaadaardig en ontijdig wegzetten heeft veel weg van het vermoorden van de boodschapper omdat de boodschap niet van pas komt.

Commissaris Barnier van de Europese Commissie wil de Amerikaanse overheersing in het beoordelen van kredietwaardigheid in de wereld nu bestrijden door zelf een Europees equivalent op poten te zetten. Meer concurrentie is inderdaad niet verkeerd, maar de weg van Barnier is de verkeerde. Overheden, ook de Europese, hebben hier geen rol te spelen. Bovendien is het de vraag of de criteria die een Europese kredietbeoordelaar zou hanteren nu zo anders zullen zijn dan die van de Amerikaanse instituten.

De boodschap van S&P mag dan vervelend zijn, de analyse die daaraan ten grondslag ligt is niet onjuist. De Europese regeringsleiders moeten met goede afspraken komen. Daaraan ontbreekt het nu en daarom is Europa zelf aan zet.