opinie Kinderen en jonge mensen hebben een ander gevoel voor tijd. Ze kunnen ons dus helpen om verder te kijken dan onze neus lang is. Ze laten ons een 'nieuw slim' zien.

Wat wij volwassenen moralistisch noemen, vinden kinderen logisch. "Als we onze kamer moeten opruimen, moeten we dat toch ook met de planeet doen?", hoorde ik een jongen van 10 zeggen.

En kinderen vinden het logisch om producten zo in elkaar te zetten, dat we ze zo schoon mogelijk uit elkaar kunnen halen om de grondstoffen te hergebruiken en recyclen.  En ze vinden het logisch om warmte in huis te houden, korter te douchen en het licht uit te doen als ze ergens weggaan en er niemand meer in de kamer is. En ze vinden het logisch dat we de kracht van water, wind, zon en biomassa gebruiken.

Als er niets verandert hebben we in 2050 ongeveer drie planeten nodig om de 9 miljard mensen die dan op de aarde wonen in hun consumptie te voorzien. In 2050 is het onze 42ste Nacht van de Duurzaamheid. Zullen we iets hebben geleerd? Laten we ons dan leiden door wat we zélf denken nodig te hebben of door wat we denken dat toekomstige generaties nodig hebben? We maken nu die keuze.

Kinderen laten ons een soort van nieuw slim zien, dat draait om dromen, doen en delen. Dromen over waar we naar toe willen, doen wat we eigenlijk al weten en delen met anderen wat we niet weten en samen op zoek gaan naar oplossingen, voor nu en in de toekomst.

En dan betekent toekomst niet wat ons nu toekomt, maar wat anderen later toekomt. Om dat te bevatten, moeten we voorbij ons eigen bestaan denken. Maar kunnen we dat wel? In 2050 ben ik 84, en nog waarschijnlijker is dat ik er dan helemaal niet meer ben. Die ongrijpbare gedachte maakt het lastig om echt over de toekomst na te denken. 

Kinderen en jonge mensen hebben een ander gevoel voor tijd. Ze kunnen ons dus helpen om verder te kijken dan onze neus lang is. Met hun onbevangen vragen en zuivere blik kunnen ze ons helpen te denken vanuit wenselijkheid, niet haalbaarheid en ons een spiegel voorhouden om te zien wat we eigenlijk al weten. Laatst vroeg ik een meisje - ze was 8 of 9 ­- hoe we zuiniger met water en energie kunnen omgaan. Ze keek me verbaasd aan en antwoordde: "Waarom doen we het niet gewoon?"  Tja.

Duurzaamheid is natuurlijk veel meer dan groen alleen, en de uitdagingen zijn gigantisch. Dat vraagt om ambitie, lef en ver vooruit denken. Plannen die van daaruit zijn ontwikkeld, hebben een grotere kans van slagen. Natuurlijk loopt het niet altijd zoals we willen. Als tegenslagen ons maar niet cynisch maken.

Want cynisme is een lousy excuse om geen verantwoordelijkheid te nemen voor onze eigen en gezamenlijke toekomst. Maar hoe leggen we een kind uit wat cynisme is? Mij is het nog niet gelukt.
Al weten we niet hoe de puzzel er precies uit gaat zien, iedereen heeft een stukje van de puzzel. We weten veel, maar veel ook niet.

Albert Einstein zei: "We kunnen een probleem niet oplossen met dezelfde manier van denken als die tot het probleem heeft geleid". Dat durven erkennen, is de basis van innovatief en creatief vermogen.
Want verrassende perspectieven leiden tot nieuwe inzichten.

Daarvoor openstaan is geen hogere wiskunde - wel logisch en slim.
Natuurlijk zijn er volwassenen die dit begrijpen. Neem de Raad van Kinderen van de Missing Chapter Foundation. Onder dit initiatief gaan toonaangevende bedrijven over hun strategische (duurzaamheids)dilemma's in gesprek met kinderen en jonge professionals binnen hun organisaties, ondersteund door experts op het gebied van duurzaam leren.

Alle gesprekspartners zijn gelijkwaardig, maar de blik van kinderen is leidend. Hun wordt niet gevraagd om mee te beslissen, maar om te doen wat ze toch al doen: logisch en slim nadenken. De rest gebeurt vanzelf.

Bevlogenheid zit in iedereen, en ik geloof dat iedereen slim kan zijn, hoe we ook van elkaar verschillen. Het is aan ons om deze energie in nog meer verbindende daadkracht om te zetten. Laatst zei een jongen van 8 op een school tegen me: "Kinderen gaan naar school zodat er later grote mensen zijn die wel snappen hoe we met de aarde moeten omgaan." I rest my case.

Dit is de speech die Laurentien van Oranje op persoonlijke titel hield tijdens de Nacht van de Duurzaamheid in Amsterdam op 10 november, over: Wat kunnen we leren van jongere generaties? Op zoek naar een andere mindset.