commentaar Het kabinet Rutte/Verhagen is er van overtuigd dat regelgeving en subsidies niet leiden tot het gewenste maatschappelijke effect, maar dat daarvoor het maatschappelijk initiatief de ruimte moet krijgen. Regels verstikken en subsidies verhinderen dat op langere termijn houdbare oplossingen worden gevonden.

Deze visie werd in praktisch beleid omgezet rond het innovatiebeleid. Wetenschap en veelbelovende economische sectoren worden in dat kader bij elkaar gebracht. De creatieve oplossingen komen niet van de overheid. De overheid kan vooral bemiddelen om de juiste partijen bij elkaar te krijgen.

Rond de verduurzaming van onze energievoorziening kiest Maxime Verhagen nu dezelfde weg. In de maandag gepresenteerde green deal biedt het kabinet een alternatief voor regels en subsidies. Ruim veertig initiatieven om te komen tot duurzamere energieoplossingen krijgen daarin de ruimte. De overheid bemiddelt, maar strooit niet langer met subsidies.

Onder de projecten bevinden zich veelbelovende initiatieven. Maar het is de vraag of het geheel nu overtuigt, en of daarmee daadwerkelijk voor de langere termijn de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen vermindert.

Volgens critici plukt het kabinet nu vooral het laaghangend fruit: veelbelovende projecten, die ook zonder de bemiddeling van de overheid tot bloei gekomen zouden zijn. De kritiek overtuigt niet helemaal. Het mag om laaghangend fruit gaan, uiteindelijk zal het wel geplukt moeten worden.

Belangrijker is dat we er niet komen met de overtuiging van het kabinet dat zonder echt overheidshandelen onze energievoorziening duurzamer kan.

Dat betekent inderdaad nog niet onmiddellijk dat de subsidiepotten maar weer geopend moeten worden. Het betekent wel dat een kabinet nadrukkelijker prioriteiten dient te stellen en dient aan te geven welke duurzame energievormen of -vorm vooral de nadruk dient te krijgen.

Het kabinet, ongetwijfeld om de economie te ontzien, houdt daarnaast nog vast aan het wel subsidiëren (via bijvoorbeeld de belastingen) van diverse vormen van gebruik van fossiele brandstoffen. Terwijl het fiscale instrument bij uitstek geschikt is om betere concurrentieverhoudingen te creëren voor nog dure duurzame oplossingen tegenover nog goedkoop gebruik van niet-duurzame energievormen. De green deal bevat tal van moois, maar het is te weinig.