opinie Vakantie moet leuk zijn, en liefst ver weg. Doe het eens anders, zoek het echte 'vrij zijn'. Ren niet weg voor de lege dagen, omarm ze.

De vakantie komt eraan. Eindelijk. De koffers zijn van de zolder gehaald en boodschappenlijstjes worden afgevinkt. Maar wat blijkt? De vakantie leidt wéér tot stress. En die vakantiestress blijkt op zijn beurt voer te zijn voor coaches en tijdschriften die op allerlei manieren proberen duidelijk te maken hoe je jezelf optimaal kunt voorbereiden op een heerlijke vakantie.

Onlangs is er zelfs een virtuele 'vuilstort voor frustraties' geopend zodat je bevrijd van je ellende echt van je vakantie kunt genieten. Alles duidt er op dat we volstrekt vergeten zijn wat vakantie vieren eigenlijk betekent.

Het woord vakantie is etymologisch verwant aan het latijnse 'vacare' wat leeg zijn, vrij zijn, betekent. Vakantie is dus letterlijk een leegte, een oningevulde tijd waarin alles mogelijk is.

Toch zijn er maar weinig vakanties die ook werkelijk leeg blijven. Er worden verre reizen geboekt, campings met animatie bezocht of avontuurlijke bergtochten gemaakt. En dan moet dit vooral - getuige alle wegmetdestressvakantietips - ook nog eens ontzettend leuk zijn. Zo ligt de lat hoog voor iets wat oorspronkelijk bedoeld is als een leegte, als een aaneengeschakelde tijd van ruimte en vrijheid waarin niets vastligt en alles mogelijk is.

Juist waar de vakantie voor bedoeld is  - de leegte - , lijken we massaal te mijden. Waarom? Wat maakt dat we denken dat de vakantie  vermakelijk moet zijn? Zouden we niet beter de lege dagen van de vakantie kunnen omarmen in plaats van er voor weg te rennen?

Leegte is helaas lastig te omschrijven. Het is hetzelfde als met de stilte. Stilte kan je alleen definiëren als een situatie waarbij geluid afwezig is. Wat er dan in de stilte aanwezig is, is moeilijker te omschrijven. Toch ervaren we, als we stil zijn, veel meer dan alleen het simpelweg afwezig zijn van geluid. Zo is leegte ook veel meer dan slechts het niet-gevuld zijn. Leegte of het leeg zijn heeft een eigen waarde die echter niet goed onder woorden te brengen is. Je moet het 'niets' of het 'leeg zijn' ervaren om te weten wat het betekent.

Mijn grootvader  - geboren in 1901 - ging in zijn 96 levensjaren niet een keer op vakantie. Hij bracht met een klein stukje land een gezin met acht kinderen groot. Hij had wat fruit, wat varkens, wat kippen. Zolang hij kon, sneed hij zelf de boerenkool van het land, kookte hij pruimenjam en blikte hij over zijn land. Misschien vond hij in die langzame passen naar de moestuin meer rust dan alle zonnebaders op de stranden. De tijd was immers in hem, de tijd nam hem niet te grazen, hij was de tijd. Misschien wist mijn grootvader bij voortduring de leegte in die tijd te vinden, de leegte waarnaar de moderne mens zo snakt maar tegelijkertijd zo bang voor is.

Want wat treffen we aan als we op onze eerste vakantiedag niet en masse achter elkaar naar het zuiden rijden maar ons overgeven aan de ruimte die ontstaat als ons dagelijks leven tot stilstand komt? Als we zomaar enkele dagen of weken de tijd nemen om wat rond te dwalen in eigen huis of te slenteren in de tuin of het park om de hoek? Zou het beangstigend zijn om volledig stil te vallen? Zouden we bang worden voor onze eigen gedachten, voor de stemmen in ons hoofd, bang voor wie we zijn als we ons omringen met niets? Of zouden we juist veel meer van onszelf terugvinden?

Misschien is een reis naar de leegte uitdagender en spannender dan de wildste kanotocht. Misschien is het 'niets doen' een wereldontdekking van formaat. En brengt het niet alleen rust en tijd in je vakantiedagen maar ben je ook daarna beter in staat de ruimte in jezelf vast te houden. Het plezier in het leven houdt zich immers niet schuil in een tentje of op een uitgestrekt strand maar in de uitgestrekte vlakten, woeste zeeën en hoge bergen die zich in de mens zelf bevinden.

Op vakantie gaan is geen 'must', het is een keuze. Het is een keuze om de weken die voor je liggen in te vullen of simpelweg leeg te laten. Het is een keuze om in het vliegtuig te stappen om naar de andere kant van de wereld te vliegen of de wereld in jezelf op te zoeken. Ik zou alle reisverslagen van de mensen die de leegte gevonden hebben wel eens willen lezen. Grote kans dat ze veel spannender zijn dan de meest exotische vakantiefilmpjes.

Beitske Bouwman schreef 'Noem het liefde', roman over modern moederschap. Uitgeverij Querido.