Nieuwe snelweg is gouden kans voor Amelisweerd

Juist door de komst van een nieuwe snelweg is er natuurherstel mogelijk in de achtertuin van de Domstad. Voorwaarde is wel dat het nieuwe asfalt in een tunnel gaat.

Dat was even schrikken toen vrijdagmorgen Trouw opende met ’Nieuwe weg bedreigt Amelisweerd’. Ruim 25 jaar geleden lag het Utrechtse landgoed Amelisweerd ook al onder vuur; een nieuwe snelweg, de A27, zou het landgoed dwars doormidden gaan snijden. Ondanks hevige protesten, compleet met blokkades en grootschalige inzet van de mobiele eenheid, kwam de snelweg er toch. De protesten hadden er wel toe geleid dat de geplande snelweg een stuk naar het westen opschoof waardoor alleen het westelijk deel van het landgoed verloren ging.

Het bijna 300 hectare grote landgoed Amelisweerd heeft unieke natuurwaarden die van nationale betekenis zijn. Het loofbos van Amelisweerd is zo bijzonder omdat de meeste bossen op rijke kleigrond in ons dichtbevolkte land zijn gekapt om er landbouwgrond van te maken. Op Amelisweerd staan nog hoge bomen (40 meter!), die soms meer dan tweehonderd jaar oud zijn. Daarnaast heeft dit grootste aaneengesloten rivierkleibos van Nederland een rijke ondergroei met vele zeldzame plantensoorten. Het bos is daarbij een buitengewoon populair wandelgebied voor de Utrechters; jaarlijks komen hier ongeveer 1,5 miljoen bezoekers. Het kleine landgoed kan deze bezoekersstroom nog maar net verstouwen. De bewoners van de Domstad zitten te springen om nieuw en toegankelijk groen.

Het plan voor een nieuwe snelweg, mits zorgvuldig ingepast, biedt een unieke kans om dit nieuwe groen te ontwikkelen als compensatie, pal naast landgoed Amelisweerd in het noordelijke Kromme Rijngebied. Het stroomgebied van de Kromme Rijn, tussen Amelisweerd, Bunnik en Zeist, is ecologisch gezien de beste locatie dicht bij de stad voor nieuwe natuur. Het stroomgebied, waar de nieuwe snelweg zou moeten komen, telt behalve Amelisweerd nog vier bijzondere landgoederen zoals Oostbroek en Niënhof. Bovendien grenst het gebied direct aan het op twee na grootste natuurgebied van Nederland, de Utrechtse Heuvelrug.

Om het nieuwe groen-gebied goed te kunnen ontwikkelen, moet de nieuwe snelweg tussen de A12 en de A28 onder de grond: in een ruim drie kilometer lange tunnel. Deze tunnel wordt ruim twee keer zo lang als de A2-tunnel bij Leidsche Rijn aan de andere kant van de stad, maar zal de helft korter zijn dan de HSL-tunnel onder het Groene Hart.

De bouw van de tunnel biedt een mooie gelegenheid om de vijf, nu nog los van elkaar liggende landgoederen in dit gebied, weer onderling met elkaar te verbinden met natuur. Ongeveer 250 hectare landbouwgrond zal dan moeten worden omgevormd tot vrij toegankelijke natuur. Kuddes van wilde grazers zoals konikpaarden en gallowayrunderen zorgen hier straks voor een half open boslandschap dat daar ook van nature thuishoort. De zelfredzame grazers vormen tevens een publiekstrekker en verhogen met hun grazen de biodiversiteit van het gebied. Het aantrekkelijke en vrij toegankelijk struingebied zal het drukbezochte landgoed Amelisweerd meer lucht geven.

De bezoekers van Amelisweerd kunnen dan straks genieten van een sterk staaltje natuurherstel in de achtertuin van Domstad. Op een kwartier fietsen vanaf de voet van de Domtoren kun je al struinend door de nieuwe natuur bevers zien zwemmen in de Kromme Rijn, oog in oog komen te staan met een kudde wilde konikpaarden of in de herfst luisteren naar de burlende edelherten. Diep verzonken, onder een metersdikke laag rivierklei, raast de snelweg voort.