Pensioenfonds blijkt gevoelig voor kritiek

amsterdam – - Pensioenfondsen maken meer werk van verantwoord beleggen. 78 procent van de fondsen zegt daar, op papier, aan te doen. In 2007 was dat nog 40 procent. Dat blijkt uit een rapportage van de Vereniging van beleggers voor duurzame ontwikkeling (VBDO) die in januari gepubliceerd wordt.

De stijging wil nog niet zeggen dat deze fondsen ook daadwerkelijk verantwoorde beleggingen doen. Veel pensioenfondsen beleggen niet zelf maar besteden dat uit. 52 procent van deze uitvoerders, zoals vermogensbeheerders, hield in 2010 rekening met duurzaamheid. Dat was in 2007 nog 13 procent. De uitvoeders werken dus niet altijd volgens de principes die pensioenfondsen hebben geformuleerd.

2007 was een belangrijk jaar voor de pensioensector omdat toen via een uitzending van Zembla duidelijk werd dat pensioenfondsen belegden in bedrijven die clusterbommen en landmijnen maakten. Dit leverde de sector grote reputatieschade op. Steeds meer fondsen sluiten sindsdien beleggingen uit in bedrijven die bij de productie van deze wapens betrokken zijn. Ook andere schadelijke activiteiten, zoals buitensporige uitstoot van koolstofdioxide, kunnen voor een pensioenfonds een reden zijn een bedrijf te mijden. Ieder fonds maakt zo eigen afwegingen.

Behalve het uitsluiten van beleggingsfondsen, proberen pensioenfondsen ook op andere wijze invloed uit te oefenen. Bijvoorbeeld door op aandeelhoudersvergaderingen te stemmen tegen milieu-onvriendelijke maatregelen. Als bedrijven gebruikmaken van kinderarbeid, vinden fondsen het soms beter om daarover in gesprek te gaan dan zich helemaal terug te trekken uit het bedrijf. „In sommige gebieden is inkomen uit kinderarbeid soms de enige bron van bestaan”, legt Gerard Riemen van de koepelorganisatie van pensioenfondsen, de Pensioenfederatie, uit. „Zulke betrokkenheid vraagt wel om extra inspanning van een pensioenfonds. Het is minder makkelijk dan stemmen op een aandeelhoudersvergadering, of je terugtrekken als belegger.”

Riemen hoopt dat het beleggingsbeleid van pensioenfondsen volledig overgenomen kan worden door vermogensbeheerders en pensioenuitvoerders. Probleem voor hen is dat zij vaak voor meerdere pensioenfondsen geld beleggen. „Als fondsen allemaal verschillende eisen stellen aan de duurzaamheid, moet de uitvoerder specifieker beleggen. Er moeten extra kosten gemaakt worden om aan alle wensen te voldoen. Dat voelen de pensioenspaarders in de portemonnee.”

Giuseppe van der Helm, directeur van de VBDO, zegt dat de uitvoerders wel op de goede weg zijn.