Incasseringsvermogen liberalen blijkt ’bij nader inzien’ toch groter

’Bij nader inzien’ heeft VVD-aanvoerder Van Aartsen geen behoefte aan een wet die het goedpraten of verheerlijken van terreurdaden strafbaar stelt. De reden is dat zo’n verbod de vrijheid van meningsuiting in het gedrang kan brengen, een recht dat, zoals hij maandagavond in Katwijk zei, voor liberalen van essentiële betekenis is.

Het is nog niet zo gemakkelijk de bekering van de VVD- voorman op juiste waarde te schatten. Nog maar een halfjaar geleden riep zijn partij in het Liberaal manifest het antidiscriminatie-artikel uit tot het belangrijkste grondrecht. Ze wilde daarmee, op voorspraak van het kamerlid Hirsi Ali, aangeven dat de emancipatie van het individu (lees: de onderdrukte moslim) voor haar voorop staat en van meer gewicht is dan de tolerantie tegenover andersdenkenden.

De partij vond het geen bezwaar om andere grondrechten in te perken, zoals de vrijheid van meningsuiting, de vrijheid van godsdienst en de vrijheid van burgers om eigen scholen te stichten. Ze beoogde dit zelfs om, zoals vice-premier Zalm twee jaar geleden zei, kwetsbare groepen, zoals homo’s, tegen discrimerende uitlatingen van imams of orthodox-protestantse kamerleden te beschermen.

Van Aartsen lijkt daar nu wat anders tegenaan te kijken. Hij zei in Katwijk dat het apologieverbod een teken van gebrekkig zelfbewustzijn zou zijn tegenover de zuivere islam. Volgens hem is er geen reden voor radicale imams om bang te zijn. Hij riep daarom op het ideeëndebat met deze geestelijke leiders aan te gaan. Mooi gezegd. In een democratische samenleving is, zoals we naar aanleiding van het Liberaal manifest schreven, een grote mate van tolerantie tegenover afwijkende meningen een vereiste, en is het debat het middel om met andersdenkenden in de slag te gaan.

Deze motivering gaat overigens voorbij aan de strekking van het apologieverbod dat minister Donner van justitie voorbereidt. De minister zei vorige week dat hij dat verbod wil beperken tot situaties waarin het maatschappelijk klimaat, bijvoorbeeld na een terreuraanslag, explosief is: ,,Als we op een kruitvat zitten, moeten we voorkomen dat de lont erin wordt gestoken.’’ De vraag lijkt hier vooral of in zo’n gespannen situatie een apologieverbod veel zou uithalen. Dat Van Aartsen los daarvan het wetsvoorstel afwijst ter wille van de uitingsvrijheid van minderheden, duidt erop dat het incasseringsvermogen van de liberalen wat is toegenomen.