Staatsgreep thailand / Zelf was Thaksin nooit opgestapt

Dat het via een staatsgreep moest gebeuren, verdient niet de schoonheidsprijs. Maar de Thaise intellectuele elite is opgelucht dat premier Thaksin het veld heeft geruimd.

„De staat kan zich alleen herstellen als Thaksin is opgestapt”, concludeerde begin deze maand nog de Thaise politieke wetenschapper Thitinan Pongsudhirak in de Britse krant The Guardian. Dat was toen bleek dat de premier, tevens rijkste zakenman van Thailand, de verijdelde aanslagen op zijn leven verzonnen had. Over de telefoon vertelde Thitinan nu dat er eindelijk nieuwe kansen zijn voor Thailand.

Dat Thaksin nooit uit zichzelf zou gaan, was inmiddels wel duidelijk. In april beloofde hij, na langdurige straatprotesten, op te stappen. Maar hij bedacht zich en keerde in mei terug. Hij beloofde verkiezingen over zijn positie. Maar een datum werd maar niet vastgesteld. Het laatste nieuws was oktober, toen werd het plotseling weer november.

„De staatsgreep was nodig om te verhinderen dat premier Thaksin Shinawatra de democratie nog verder zou uithollen”, zei legerleider Sondhi gisteren. De coup van dinsdag was secuur gepland terwijl Thaksin in New York zat vanwege de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Er werd geen schot gelost. In Bangkok was het ook gisteren nog rustig. Sondhi zei verder dat een door het leger benoemde overgangsregering hoogstens een jaar zal aanblijven en dat er in oktober volgend jaar verkiezingen worden gehouden.

Geruststellend is die termijn van ruim een jaar tot de volgende democratische verkiezingen niet echt. Maar de stedelingen geven het leger kennelijk het voordeel van de twijfel. Bij hen ligt nog te vers in het geheugen dat Thaksins familie begin dit jaar haar aandelen in een telecombedrijf verkocht aan een bedrijf in Singapore en dat de familie werd vrijgesteld van het betalen van anderhalf miljard euro belastinggeld.

Miljoenen mensen op het platteland moeten intussen vreselijk teleurgesteld zijn. Al uiten zij zich nog niet. Thaksin was hun held, die zorgde voor vrijwel gratis gezondheidszorg en die schulden saneerde. Dankzij de steun van deze plattelandbewoners werd Thaksin in februari 2005 met glans herkozen, na het aflopen van zijn in 2001 begonnen eerste termijn.

Ook een enkele stedeling twijfelt. Zoals de aan de universiteit van Chiang Mai verbonden apotheker Jarathban Sanguansermsri. In Chiang Mai, de tweede stad van Thailand en tevens geboortestad van Thaksin, heeft de afgezette premier nog veel aanhang. „Mensen zijn verward”, zegt ze over de telefoon. „Ze willen niet vertellen wat ze ervan denken. Ikzelf weet het ook niet goed. Ik ben maar gewoon even gaan werken, hoewel de militairen hadden gezegd dat het een vrije dag is”.

Thaksin is inmiddels naar Londen gevlogen, waar zijn dochter studeert en waar hij panden bezit. De legerleiding heeft al aangekondigd dat hij in Thailand voor corruptie zal worden vervolgd. De Thaise econome Pasuk Pongpaijitr denkt dat het op de korte termijn inderdaad moeilijk voor Thaksin zal worden om terug te keren. „Maar”, zei ze tegen de BBC, „er is de mogelijkheid dat hij later terugkeert. Hij heeft nu eenmaal veel geld. Dat betekent dat hij ook mogelijkheden heeft.”