Thailand heeft al veel coups achter de rug

BANGKOK (ANP) - De militairen in Thailand hebben lange tijd de politiek van het land gedomineerd en herhaaldelijk ingegrepen. Hier volgt een overzicht van de belangrijkste militaire ingrepen sinds Siam (het huidige Thailand) de absolute monarchie in 1932 afschafte.

1932: De 140 jaar oude absolute monarchie wordt met een militaire staatsgreep afgeschaft. Koning Prajadhipok, ook Rama VII genoemd, wordt afgezet. Hij mag pas weer koning worden als hij de constitutionele monarchie accepteert.

1933: Militaire staatsgreep tegen de nieuwe premier. Een juntalid uit 1932, kolonel Phahon Phonphaywhasena, wordt de nieuwe premier van Siam.

1935: De koning treedt af en een 10-jarige neefje neemt de troon over. Het neefje, Ananda Mahidol, zit op school in Zwitserland en Thailand heeft voor het eerst geen vorst meer op eigen bodem. Dat duurt vijftien jaar.

1937: Belangrijke democratische vernieuwingen. Directe verkiezingen.

1938: Militairen blijven de regering bestieren. Bijna eenderde van de begroting gaat naar de militairen. Generaal Phibun Songkhram wordt eind 1938 premier. Hij bewondert de fascistische regimes van Italië en Duitsland. Rond Phibun ontstaat een ware persoonlijkheidscultus. Politieke tegenstanders worden opgepakt en geëxecuteerd. Er zijn racistische campagnes tegen de Chinese minderheid.

1939: Siam wordt officieel Prathet Thai,(Thailand) het Land van de Vrijen.

1942: Bondgenootschap met Japan, Phibun wordt 'Veldmaarschalk'.

1944: Phibun afgezet. In 1945 keert koning Ananda terug in Thailand.

1946: Democratische verkiezingen. Ananda wordt onder duistere omstandigheden vermoord. Zijn jongere broer Bhumibol Adulyadej volgt hem op.

1947: Militaire staatsgreep. De junta haalt het volgende jaar Phibun terug uit ballingschap om regeringsleider te worden. Verscheidene malen (1948,1949 en 1951) pogen legereenheden het bewind van Phibun met een coup te beëindigen.

1951: Koning Bhumibol keert na een schoolopleiding in Europa terug in Thailand.

1957: Maarschalk Sarit Thanarat leidt een geslaagde coup tegen Phibun. Hij blijft de sterke man en premier tot zijn dood in 1963. Generaal Thanom Kittikachorn wordt dan de sterke man. In 1968 komt er eindelijk een nieuwe grondwet. De partij van de junta van Thanom wint het jaar erop democratische verkiezingen.

1971 Thanom pleegt een coup tegen zijn eigen regering en schort de grondwet op. De militaire clan regeert. De koning levert felle kritiek, en betogingen zwellen aan.

1973: Bloedige onlusten bij studentenbetogingen. Militairen beschieten betogers en de koning opent de paleistuinen om betogers bescherming te bieden. Er vallen bijna 1600 doden. Koning Bhumibol beveelt de juntaleiders het land te verlaten en zij gehoorzamen. Thailand krijgt een burgerregering.

1976: Premier Seni Pramoj wordt afgezet in een militaire staatsgreep. Het leger stelt een ultraconservatieve ex-magistraat, Thanin Kraivixien, aan als premier maar vervangt hem later door een generaal, Kriangsak Chomanand. Hij wordt in 1980 opgevolgd door legerleider Prem Tinsulanonda.

1981: Jonge officieren grijpen even de macht maar moeten inbinden door optreden van Prem en de koning. Prem wordt in 1983 na verkiezingen als burger premier. De populaire regeringsleider blijft dat acht jaar lang. Tijdens zijn regering doen militairen in 1985 een mislukte poging tot staatsgreep.

1991: Twee generaals brengen met een staatsgreep premier Chatichai Choonhavan ten val en stellen een burgerpremier aan, Anand Panyarachun.

1992: Ex-couppleger generaal Suchinda Kraprayoon wordt premier tot woede van honderdduizenden betogers in Bangkok die een verkapt militair regime vrezen. Suchinda poogt de betogingen bloedig neer te slaan maar moet aftreden van koning Bhumibol.

2006: Legerchef generaal Sonthi Boonyaratlin zet de inmiddels omstreden premier Thaksin Shinawatra af met de zegen van de koning en diens vertrouweling Prem.