Bekendste muur in de VS is nu ook gevallen

Het world wide web, www, bestaat 15 jaar. Ze hebben er lang over gedaan, maar je moet het ze nageven: ook bij Amerika’s grootste internet provider AOL durven ze daar nu de consequenties van onder ogen te zien. Ze hebben hun abonnees definitief uit het eigen aww (AOL wide web) vrijgelaten.

AOL was bijna de verpersoonlijking van het fenomeen walled garden. Nam je een abonnement bij AOL, dan kreeg je toegang tot een groot aantal diensten. Leuke, mooie, interessante en handige diensten, zeker; maar ook allemaal diensten waarvan AOL graag zag dat je ze gebruikte, en waar AOL direct of indirect aan verdiende.

Je kwam op een soort internet, maar dan met een muurtje eromheen. Alleen de speeltuineigenaar bepaalde wat je in de tuin kon doen en tegen welke prijs. Mailtje sturen? Kon alleen naar mensen in dezelfde AOL- tuin. En kostte misschien een cent per stuk of een cent per minuut tiktijd. Encyclopedie raadplegen? Idem dito.

Het leek indertijd een logisch idee: AOL had al die leuke dingen bedacht, of anderen toegestaan hun ideeën op het AOL-net aan te bieden, dus was het niet onredelijk dat AOL daaraan wilde verdienen. Je moest je internetabonnement bij ze afsluiten en je betaalde ook nog per dienst of gebruikstijd. En AOL verdiende lekker aan advertenties die je bij hun sites niet kon missen.

De diensten waren aantrekkelijk genoeg, en AOL groeide als kool. Begin 2000 werd AOL zoveel waard geacht dat het via een aandelenruil het grootste mediabedrijf ter wereld, Time Warner, kon overnemen.

AOL was misschien de bekendste met zijn walled garden, maar was niet de uitvinder ervan. Al in de jaren tachtig waren er zogeheten bulletin boards, een soort voorloper van het internet, maar vooral ook een soort afgesloten tuin. En in Frankrijk heeft France Télécom bijvoorbeeld al zo’n 15 jaar geleden furore gemaakt met Minitel. Een telefoon met klein beeldscherm en toetsenbord gaf via de telefoonlijn toegang tot een veelheid aan informatie. Allemaal geselecteerd door France Télécom.

Sommige Nederlanders zullen wellicht denken van ’goh, dat lijkt veel op mijn i-mode’. Inderdaad, het ’internet voor de mobiele telefoon’ is ook zo’n afgesloten tuin. In Japan ontwikkeld toen daar nog bijna niemand via een pc het internet op kon. Het werd er razend populair en leek de wereld te kunnen veroveren.

Leek, want de rest van de wereld was al gewend geraakt aan de wereldwijde openheid van www. Als je via internet elke site kunt raadplegen die je maar wilt, dan is zo’n ommuurde tuin met slechts 250 i-mode sites natuurlijk niks meer. Bij KPN kregen ze dat ook door en zijn ze gaandeweg de mobiele deuren open gaan zetten.

Bij AOL is dat niet anders gegaan. In de tuinmuur werd een spijltjeshek gemaakt: kon je mailtjes sturen naar niet-AOL’ers, en je kon naar buiten kijken, naar andere sites. Tegen betaling, dat nog wel. Maar het hielp niet echt om de neergang te stoppen. Gratis diensten als Google, Hotmail en Myspace trokken al snel veel meer bezoekers, en daarmee adverteerders en daarmee geld.

Deze week heeft Time Warner, zoals het bedrijf al weer enige tijd heet dat uit de fusie met AOL ontstond, besloten de muur rond zijn AOL-tuin helemaal plat te gooien. AOL-diensten zijn voortaan voor iedereen toegankelijk. AOL mikt niet langer op abonnees die in de tuin door gedwongen winkelnering voor omzet moeten zorgen, maar op een toevloed aan bezoekers die allemaal vrijwillig naar reclameborden kijken.