Bush moet uitspraak over Guantánamo naar de geest uitvoeren

Het oordeel van het Amerikaanse Hooggerechtshof over de berechting van terreurgevangenen is een uithaal naar de Amerikaanse regering. Het hof concludeerde vorige week dat president Bush niet op eigen houtje had mogen besluiten om verdachten in Guantánamo Bay te laten berechten door speciaal in het leven geroepen militaire commissies.

Die commissies kwamen er na een eerdere uitspraak van het hof (uit 2004) dat terreurverdachten hun detentie moeten kunnen aanvechten en niet eindeloos zonder proces vast mogen zitten.

Het is goed dat het hoogste juridische orgaan in de VS duidelijk heeft gemaakt dat ook strijd tegen het terrorisme binnen de wet moet blijven. Voor de regering-Bush maakt die bijzondere strijd bijzondere maatregelen nodig, waarbij de president als hoofd van de strijdkrachten bijzondere bevoegdheden geniet. Maar het hof oordeelde dat zelfs in deze omstandigheden wetgeving moet plaatsvinden door het Congres. En dat de VS gewoon gebonden blijven aan internationale conventies, zoals die van Genève waarin de positie van krijgsgevangenen wordt geregeld.

Direct na de aanslagen van 11 september 2001 was er grote paniek en kon iedereen de noodzaak begrijpen om met adhocmaatregelen de strijd tegen het terrorisme aan te gaan. Het inrichten van Guantánamo Bay als bewaarplaats voor terreurverdachten hoorde daarbij – ook al was er ook toen al direct terechte kritiek op de omstandigheden waaronder de gevangenen vastzaten. Het is echter ontoelaatbaar dat vijf jaar later tegen slechts tien verdachten een aanklacht is ingediend, en dat de VS ook nu nog een onbekend aantal terreurverdachten vasthouden op onbekende locaties in de hele wereld. Dat is een rechtstaat als de VS onwaardig.

Bush en zijn regering moeten deze uitspraak van het hooggerechtshof dan ook naar de geest uitvoeren en niet met gelegenheidswetgeving nieuwe juridische gedrochten creëren. Terreurverdachten moeten een proces krijgen, of anders worden vrijgelaten – en dan niet door ze naar landen te sturen waar hun rechten alsnog geschonden worden. Ook op andere vlakken – het afluisteren van burgers, het monitoren van internationaal financieel verkeer, het rondvliegen van verdachten – wordt het tijd dat in de strijd tegen terrorisme normale controlemechanismen gaan gelden. Anders hollen de VS de rechtstaat uit die ze willen verdedigen.