Een missionair interim-kabinet tot aan verkiezingen in november kan

Minister van justitie Donner (CDA) was er na het crisisdebat donderdag snel bij om voor de televisiecamera’s aan te geven wat er in zijn ogen zou moeten gebeuren tot aan de vervroegde verkiezingen.

Hij schetste twee mogelijkheden. Ofwel CDA en VVD gaan in het demissionaire kabinet-Balkenende door en doen de lopende zaken af, ofwel er komt op basis van deze twee partijen een missionair interim-kabinet. Die laatste variant had zijn voorkeur vanwege de gevoelige en gevaarlijke militaire missie in Uruzgan, die in zijn ogen om een politiek volwaardig kabinet vraagt en een premier die internationaal slagvaardig kan opereren.

Premier (en CDA-leider) Balkenende sprak zich gisteren ook voor deze variant uit, maar voegde daar nog enige zaken van landsbelang aan toe, zoals het opstellen van de rijksbegroting, het belastingplan en de Troonrede. Dat zijn inderdaad zaken die geen uitstel gedogen.

Voor de mogelijkheid van de missionaire variant valt veel te zeggen, maar zij is afhankelijk van de instemming van de andere partijen; zeker de grootste oppositiepartij. Essentieel is immers dat recht wordt gedaan aan de politieke situatie die is ontstaan na de val van het kabinet en die dwingt tot het raadplegen van de kiezers. De politieke armslag van het interim-kabinet zal dus een beperkte moeten zijn.

Van de wens van CDA en VVD nog even door te regeren, met behulp van deze en gene – maar vooral de LPF, zoals CDA-fractieleider Verhagen suggereerde – kan natuurlijk geen sprake zijn. De frustratie over het afbreken van de hervormingsagenda is begrijpelijk. Net zomin als in 2002, toen de LPF een breuk veroorzaakte, is de samenwerking tussen CDA en VVD verbroken. Nu lijkt het er zowaar op dat de partijen van het hervormingsbeleid de vruchten gaan plukken. Maar zij moeten accepteren dat er een nieuwe situatie is die zo open mogelijk behoort te zijn. Ook daarom mag de periode tot aan de vervroegde verkiezingen niet te lang duren.

Het voordeel van de missionaire variant is dat de partijen wat meer tijd krijgen zich op de kamerverkiezingen voor te bereiden dan als het zittende kabinet demissionair doorgaat. Die tijd is ook wel nodig, omdat er sinds 2002, toen de verkiezingsprogramma’s werden gemaakt, veel is gebeurd dat om bezinning en overleg vraagt. Een periode tot aan januari, zoals CDA en VVD hebben geopperd, is echter te veel van het goede. De verkiezingen moeten niet later dan november plaatshebben.