Delftse ingenieurs peuren kostbare metalen uit vuilnis

Huishoudelijk afval bevat veel koper, aluminium, nikkel, zink en zilver. Dankzij Delftse technologie is het in een Amsterdamse proeffabriek gelukt deze waardevolle metalen vrijwel volledig uit het afval terug te winnen.

Het recyclen van huishoudelijk afval is een industrieel proces. Van de 6 miljoen ton vuilnis die de Nederlandse bevolking per jaar ’produceert’, wordt slechts 20 procent gestort op vuilnisbelten – de rest gaat bij afvalenergiecentrales de verbrandingsovens in. Daarbij wordt duurzame elektriciteit en warmte opgewekt, maar er blijft ook ’bodemas’ over, zo’n 200 kilo per ton vuilnis.

Al lang bestaat de techniek om uit die bodemas met behulp van magneten, ijzer en staal te verwijderen. Bodemas, een gitzwarte korrelachtig residu, is echter ook een goudmijn vanwege de enorme hoeveelheid koper en aluminium die erin zit. Het kopergehalte in bodemas blijkt liefst tweemaal zo hoog als in de rijkste natuurlijke kopererts.

Daarnaast zijn er zink, lood en kleinere hoeveelheden roestvrijstaal, tin, zilver en zelfs goud in te vinden. De herkomst van al die metalen in het afval zijn koperdraadjes zoals uit elektrische apparaten, aluminiumfolie uit de keuken, koperen ringetjes, schroefjes, haakjes, munten en weggegooide sieraden.

Pogingen om ook die non-ferro metalen op rendabele wijze uit afval terug te winnen, zijn tot nu toe nooit een succes geworden. Ingenieurs van de Technische Universiteit Delft zijn er nu echter als eersten in geslaagd om voor dit probleem alsnog oplossingen te bedenken. De daarbij verkregen wereldpatenten worden nu in een proeffabriek van het Afval Energie Bedrijf van Amsterdam al in praktijk gebracht.

Delft Integraal, het wetenschapsmagazine van TU Delft, doet trots verslag van de research die Delftse grondstoffentechnologen samen met scheidingsexpert Peter Rem op dit braakliggende terrein hebben verricht. De ’natte wervelstroomscheider’ en ’dichtheidscheider’ die zij via experimenten in hun laboratorium ontwikkelden, zijn in staat vijf keer zoveel non-ferrometalen uit bodemas te halen als tot nu toe mogelijk was. Bij die uitvindingen worden geen chemicaliën gebruikt, maar alleen elementaire natuurkundige principes. Zoals die van krachtige, zeer snel ronddraaiende magneten, waardoor in metaaldeeltjes wervelstormen ontstaan die een magnetisch veld opwekken. In een samen met het Amsterdamse Afval Energie Bedrijf opgezette proeffabriek slaagden ze er voorts in deze uitvindingen met ingenieuze mechanische constructies op industriële wijze toe te passen.

Het resultaat is verbluffend. „De jaarlijkse stroom van 1 miljoen ton bodemas in Nederland bevat 30.000 ton non-ferro metalen”, zo becijfert wetenschapsjournalist Dap Hartmann in Delft Integraal. „Naast koper en aluminium zit hierin 5000 ton roestvrijstaal, 1300 ton zink en niet te vergeten 10 ton zilver. Dat is 10 procent van de totale Nederlandse behoefte. Met een dagprijs per ton van 2500 euro voor koper en 1400 euro voor aluminium, praten we over 60 miljoen euro per jaar, waarvan momenteel 80 procent in de grond verdwijnt.”

Het nut van het terugwinnen van non-ferro metalen gaat nog verder. Bodemas die daarvan is gezuiverd, wordt daarmee ’schone bouwstof’, zoals voor de productie van kalkzandsteen en van beton en asfalt. „Dat heeft enorme voordelen boven de huidige situatie”, schrijft Delft Integraal. Want ongezuiverde bodemas wordt nu gestort, en moet daarbij ter voorkoming van milieuproblemen steeds worden afgedekt met lagen klei en plastic. Dit om uitloging naar het grondwater te voorkomen.