Iedereen moet terugkeren tot het geloof van mijn jeugd

„Nederlanders noemen zich met enige graagte een religieus mens, ook al geloven ze weinig of niets’’, stelt het Sociaal en Cultureel Planbureau. Maar wat houden al die religies in? Frank en Maarten Meester – bekend van hun gang door de wereld van het denken – lopen vanaf vandaag al kibbelend de godsdiensten langs. Eerste aflevering: het katholicisme.

Frank: We beginnen met de religie die het dichtst bij ons staat.

Maarten: Het christendom dus.

Frank: Te algemeen. We beginnen met het rooms-katholicisme. Ga terug naar je eigen jeugd. We zijn gedoopt en we hebben onze eerste communie gedaan. Een leuk feest, waarbij je net als bij je verjaardag cadeautjes kreeg.

Maarten: Laten we het niet over futiliteiten hebben, niet over de ’leuke feesten’ in onze jeugd.

Frank: Dat wat jij futiliteiten noemt, vormt juist de kern van het katholicisme. De kern is dat mensen samen ergens in geloven en samen iets doen: feesten vieren, rituelen uitvoeren. Het feit dat ze dat belangrijk genoeg vinden om van generatie op generatie door te geven, maakt het waardevol.

Maarten: Dat gaat toch voor elk geloof op. Waarom kies je dan voor het katholicisme? Uit conformisme? Gemakzucht? Het verbaast me dat gelovigen altijd weten dat hun geloof deugt en dat van anderen niet, terwijl als je doorvraagt blijkt dat hun ouders het hun eenvoudigweg hebben opgedrongen. „De algemeen aanvaarde opvatting scheen te zijn dat religies normalerwijze slechts een mengelmoes van dwaasheden waren, hoewel onze eigen religie, bij een gelukkige uitzondering, exact de ware was’’, schreef de Ierse letterkundige C.S. Lewis al.

Frank: Je citeert selectief. Inderdaad schrijft Lewis dat in het begin van zijn autobiografische boek ’Surprised by Joy’. Maar meer dan honderd pagina’s verder stelt hij: „Hier, en alleen hier, is ooit de mythe feit geworden; het Woord, lichaam; God, mens.’’ Lewis is juist een voorbeeld van iemand die zich als jongere van het geloof van zijn ouders afwendt, en daar op rijpere leeftijd tot terugkeert. Die weg neem ik ook en ieder verstandig mens volgt mijn voorbeeld.

Maarten: Dus iedereen van protestantse afkomst moet weer protestant worden, van soennitische afkomst soennitisch... Nogal statisch.

Frank: Je luistert niet goed. Ieder mens moet terugkeren tot het geloof van mijn jeugd, tot het katholicisme dus.

Maarten: Dat is helemaal onhoudbaar! Verdedig de keuze dan eens: waardoor onderscheidt het katholicisme zich van al die andere godsdiensten?

Frank: Doordat het van alle godsdiensten de meest irrationele is.

Maarten: Dat zie jij als een pre?

Frank: Zeker, echte religie begint waar het denken ophoudt. In de katholieke kerk draait het puur om de ervaring. Als ik aan het katholicisme denk, denk ik aan de Mariacultus, processies, kathedralen, gregoriaanse gezangen, flagellanten. Vooral denk ik aan de mis. Wat daar gebeurt gaat het verstand toch volledig te boven?