‘Als ik zeg waar ik vandaan kom, sluiten ze me op’

In Sepkerkan zijn onlangs twee leden van een gezin overleden. Ze hadden vogelgriep. Sindsdien is iedereen bang voor de dorpsbewoners.

In het Noord-Iraakse Serkepkan zijn mensen gewend om iedere ochtend op te staan met het gekraai van de hanen. Maar nadat teams van het ministerie van gezondheid vanwege het vermoeden van vogelpest de kippen, hanen en eenden hok voor hok in beslag hebben genomen en verbrand, is alles anders.

,,Ik heb eigenhandig mijn vijftien vogels in een kuil gestopt en verbrand’’, zegt Mohammed Nabi Rasoe. Hij is zoals alle andere dorpelingen gek op zijn gevogelte. ,,Maar wat kan ik doen tegen al die publiciteit over de ziekte, iedereen is hier doodsbang.’’

Dat lijkt niet echt het geval bij de 20-jarige Aste. Ze brengt kippen en gevogelte groot in een hokje dat maar enkele meters verwijderd is van zowel haar kook- als haar slaapplaats. Ze heeft ze daar verstopt voor de controles. ,,Ik kan het niet over mijn hart krijgen om ze te doden.” Maar als de teams naar haar binnenplaats komen? ,,Dan heb ik geen keus en moet ik ze aan hen overdragen.’’

Teams van het ministerie van volksgezondheid houden regelmatig bijeenkomsten met de dorpelingen over hoe zij zich tegen de ziekte kunnen beschermen. Ze hebben besloten om alle vogels in het dorp te vernietigen. Moestafa Ismael is de leider van zo’n team. Dat sproeit dagelijks 2000 kilo chemicaliën over mensen en auto’s die Serkepkan verlaten. Bij de ingang van het dorp heeft van de teams een tent opgezet. ,,Mensen helpen ons enorm’’, zegt Ismael.

Door de maatregelen zijn de dorpelingen buiten hun dorp paria’s geworden. ,,Ik durf niet naar het ziekenhuis te gaan’’, biecht Aste op, ,,als ik zeg dat ik een Serkepkaniër ben, dan sluiten ze me op. Ik heb liever dat ik sterf aan mijn ziekte dan dat ik in een kamer opgesloten word waar ik niemand kan zien.’’ Het Koerdische dorp Serkepkan ligt tien kilometer van de stad Rania nabij de handelsroute naar Iran.

Swar Agha heeft kritiek op het ontbreken van medicijnen en artsen in het dorp. ,,Het is beter om de mensen hier te behandelen’’, zegt hij, ,,omdat bij de kleinste kwaal in het dorp mensen van de rest van de wereld afgesloten worden. Dat schrikt ze af om zich ziek te melden.’’ Hij vertelt over Mam Khader, die voor een routine onderzoek van zijn bloeddruk naar het ziekenhuis in de stad ging. ,,Ze hebben hem in een aparte kamer gestopt en hem daar gehouden.’’

Agha is boos over de manier waarop de tandarts een vriend van hem heeft behandeld. Pas nadat die een kies getrokken had, vroeg de tandarts waar de patiënt vandaan kwam. Toen hij hoorde dat hij een Serkepkaniër was, verbleekte hij en zei: ,,Waarom heb je dat niet gezegd?’’

Door de mogelijke vogelgriep in Sepkerkan is bij de overheid grote onzekerheid ontstaan, vertelt dokter Oemed Kaka Swara, directeur gezondheid in Rania. ,,We handelen op basis van die onzekerheid en konden niet anders dan beslissen om alle gevogelte in het gebied te vernietigen’’.

Sommige jongeren uit Serkepkan hebben besloten niet meer te vertellen waar ze vandaan komen als ze buiten het dorp naar openbare ruimtes gaan, omdat mensen voor hen weglopen. ,,Gisteren toen ik in een speelcafe met computers in Rania playstation wilde spelen, verlieten anderen het cafe toen ze erachter kwamen dat we uit Serkepkan komen’’, vertelt Shamal Raoef met een meewarige glimlach. Zijn vriend Karwan Ibrahim vult hem aan: ,,Sommigen doen het als een grap, maar er zit altijd een kern van waarheid in, en dat doet ons pijn.’’

Serkepkan wordt na de massale dood van de kippen nu geteisterd door sterfgevallen onder de katten. ,,Het is niet vergezocht om te denken dat de katten de chemicaliën hebben gegeten. De kippen zijn er ook door vergiftigd’’, zegt Swar Agha.

Voor dorpsvader Hiwa Fathi gaat dit verhaal te ver. ,,Als dit de oorzaak zou zijn, dan zouden alle vogels in de regio gestorven moeten zijn. Want de chemicaliën zijn over een groot gebied verspreid.’’

Ook hij ondervindt de gevolgen van de isolatie van zijn dorp. De dorpsleider is niet meer welkom op de vergaderingen van zijn collega’s in de regio. ,,De zaak is opgeblazen. Dit zijn pesterijtjes’’, zegt hij echter vergoelijkend.

In de moskee is de begrafenisdienst van Hama Soer aan de gang, een van de twee dorpelingen die overleden zijn aan wat inmiddels zeker vogelgriep was. ,,Kijk’’, zegt Kak Saleh, ,,we zijn hier allemaal bij elkaar en niemand draagt een mondkapje.’’ Hij zucht verslagen. ,,Mensen uit de omgeving van Serkepkan zijn bang. Er zijn veel minder mensen naar de begrafenis gekomen dan anders.’’