Moderne manieren 28/01/06

Beste Beatrijs, Met een vriendin verschil ik van mening over het fenomeen 'kledingwensen' bij officiële gelegenheden als een bruiloft of een promotieplechtigheid. Zij vindt dat iedere genodigde hoe dan ook zichzelf mag blijven en dus volledig vrij is in de keuze van de kleding. Specifieke wensen van de gastheer/gastvrouw zijn in feite een belediging voor de genodigden. Dit zou kunnen betekenen dat iemand in een trainingsbroek met trui naar een gala-diner van de koningin gaat, omdat die persoon nou eenmaal altijd in zo'n tenue loopt.

Mijn standpunt gaat uit van het omgekeerde. Als genodigde probeer je zoveel mogelijk te voldoen aan de wensen van de gastheer/vrouw. Je wilt hen niet beledigen door in een spijkerbroek te komen, waar uitdrukkelijk avondkleding werd gevraagd. Bovendien zul je je als gast niet op je gemak voelen, als je in kleding uit de toon valt. Kortom, wie toont nu gebrek aan respect: de gastheer/vrouw die kledingeisen stelt, of de genodigde die vasthoudt aan zijn eigen kledingstijl? En mag je als genodigde een sterk afwijkende kledingwens (iedereen in een knalgroene jurk en een neuspiercing) ook naast je neerleggen?

Wie moet wie respecteren?

Beste Wie moet wie,

De functie van een kledingcode is om het gemeenschappelijke van een bepaald samenzijn te onderstrepen. Door een zekere overeenkomst in uiterlijk laten mensen zien dat ze bij elkaar horen en hetzelfde doel nastreven. Denk bijvoorbeeld aan een optocht van de fanfare. Het uniform van de muzikanten vormt een visuele ondersteuning van hun samenspel, waardoor het geheel een ontroerend effect krijgt.

Formele kledingcodes dienen voor het onderscheid tussen bijzondere en niet-bijzondere gelegenheden. Een huwelijk, een begrafenis, een galadiner is niet hetzelfde als een koffieuurtje met buurvrouwen of kletsen op een jongerenhangplek, ook al zijn het allemaal sociale bijeenkomsten. De bijzondere (plechtige, serieuze, sjieke) bijeenkomsten gaan gepaard met rituelen en een bepaald soort kleren maakt deel uit van het ritueel. Mensen worden dan niet geacht in hun dagelijkse kloffie te verschijnen, omdat een huwelijk, een begrafenis, een galadiner nu eenmaal geen dagelijkse routine ís. Genodigden kleden zich in overeenstemming met de specifieke conventies om te laten zien dat men zich bewust is van het speciale van de bijeenkomst. Daartoe is het nodig dat men de expressie van de eigen individualiteit (bajesspijkerbroek met neusring, legging met doorschijnend topje) tijdelijk aflegt. Genodigden zijn niet op zo'n bijeenkomst om hun uniekheid als mens te demonstreren (daar hebben ze in het gewone leven al genoeg kans voor), maar om uiting te geven aan hun betrokkenheid met iets dat groter en belangrijker is dan het eigen ego.

De meeste kledingcodes zijn zo breed en impliciet dat ze niet apart vermeld hoeven te worden. Het is nogal logisch dat men zich bij plechtige gelegenheden netter, beschaafder, neutraler kleedt dan voor een barbecue op het strand. Te gedetailleerde of zelfverzonnen onzin- kledingcodes wekken ergernis bij genodigden, omdat men zich op kosten gejaagd ziet om extreme outfits aan te schaffen. Binnen de marges van een kledingcode moet een gast de vrijheid hebben om iets geschikts aan te trekken, hetzij gedekt en netjes, hetzij feestelijk en zwierig, hetzij chic. Zowel degenen die uitnodigen als de gasten moeten zich houden aan de gebruikelijke standaarden voor speciale gelegenheden. Geen smoking op de sintelbaan, dus geen trainingsbroek bij een diner dansant. Ook hiphoppers en andere bohémiens horen een beschaafde, onopvallende outfit onderin de kast te hebben liggen, die ze kunnen aantrekken voor gelegenheden die daar om vragen.

Beste Beatrijs,

Onlangs speelde een violist in een restaurant speciaal voor mij een mooi nummer. Hoe moet ik me gedragen tijdens het spelen? Moet ik de violist de hele tijd aankijken, kan ik tussendoor een hapje of slokje nemen? Ik vraag het, omdat ik me wat ongemakkelijk voelde op dat moment.

Gevleid, maar dan?

Beste Gevleid,

Het 'speciaal voor iemand spelen' wat sommige restaurantmuzikanten wel eens doen, is een manier om een speciale fooi binnen te slepen. Het is opdringerig gedrag dat ze niet zouden moeten vertonen. De muzikanten worden immers al betaald door de restauranteigenaar. En als ze op eigen initiatief binnen komen vallen, moet de restauranteigenaar ze onverwijld naar buiten dirigeren. U kunt de violist even vriendelijk toeknikken en vervolgens gewoon doorgaan waar u mee bezig bent, namelijk eten en converseren met uw tafelgenoten.

Beste Beatrijs,

Mijn zus gaat trouwen. Liefst twee keer. Een keer klein in Nederland en een keer groot in Frankrijk. In Nederland gaat het om een korte plechtigheid op het stadhuis om 12.00 uur 's ochtends. Hiervoor wordt een select groepje van getuigen en familie uitgenodigd. 's Avonds om 18.00 uur is er een diner met hetzelfde gezelschap. Mijn zus wil geen vrijgezellenfeest. Omdat er in de plannning van de dag een groot gat zit, van 12.30 tot 18.00 uur, heeft mijn zus gevraagd of wij dan iets leuks willen verzinnen (een verrassing) als dagvulling in plaats van een vrijgezellenfeest. Mijn vraag is: wie moet dit betalen, wij als gasten (ongeveer twaalf personen) of het bruidspaar?

Wie betaalt de verrassing?

Beste Wie betaalt,

Heel verstandig van uw zus om geen vrijgezellenfeest te willen, als er al twee vieringen zijn. Maar waarom wil ze dat via een omweg dan toch weer binnenboord halen? Aansluitend op de stadhuisplechtigheid kan het bruidspaar beter uitgebreid gaan lunchen met het selecte groepje genodigden in plaats van 's avonds te dineren. Dan hoeft er niets te worden opgevuld en loopt alles gestroomlijnd door. Dat is veel makkelijker dan een pretparkachtig uitje te moeten verzinnen (dat altijd de helft van de gasten helemaal niet leuk vindt), waarvan de vraag is wie er voor de rekening opdraait. Uw zus heeft natuurlijk geen zin om te betalen (terwijl ze dat eigenlijk wel zou moeten doen - het is haar huwelijk, zij nodigt de mensen uit). Het diner en de trouwerij in Frankrijk zullen al duur genoeg zijn. Maar gasten hebben ook geen zin om voor hun eigen vertier te betalen. Die hele zogenaamde verrassing is een slecht idee.

Ga van het stadhuis meteen door naar het restaurant - die kosten zijn in ieder geval niet voor de gasten. Neem rustig de tijd voor alles. Met een toespraakje hier en een komische sketch daar komt de middag wel om en daarna gaat iedereen naar huis.