Slimmer en beter werken / Sociale innovatie heeft nog een lange weg te gaan

De Beter Werk Wedstrijd die Trouw en de CNV Bedrijvenbond eind vorig jaar lanceerden, heeft de broodnodige discussie over sociale innovatie aangezwengeld, maar leverde geen winnaars op.

Sociale innovatie wordt wel omschreven als ’slimmer en beter werken’, maar is op de keper beschouwd geen makkelijk te definiëren begrip. Om te kunnen beoordelen of de wedstrijdinzendingen het predikaat sociaal innovatief ’verdienden’, hanteerde de vijfkoppige jury –onder leiding van GroenLinks- fractievoorzitter Femke Halsema- vier criteria.

In de eerste plaats moesten de ideeën origineel zijn, omdat sociale innovatie gaat over het op een vernieuwende manier aanwenden van de kennis binnen een organisatie. Daarbij dient de mens ofwel werknemer centraal te staan. Ook toepasbaarheid was een criterium: de voorstellen moesten in de praktijk kunnen worden gebracht. Tot slot werd belangrijk gevonden dat de ideeën een versterkende uitwerking hadden op de economie: wanneer mensen beter en aangenamer kunnen werken, stijgt de arbeidsproduciviteit. Zo kan de ’BV Nederland’ de toenemende mondiale concurrentie het hoofd bieden, zonder alleen maar te bezuinigen en te beknibbelen.

Geen van de ingezonden ideeën voldeed volgens de jury aan deze criteria. Daarom werd besloten de drie beschikbaar gestelde prijzen niet uit te loven.

De vijf juryleden vonden het opvallend dat veel voorstellen betrekking hadden op relatief eenvoudig op te lossen problemen in de arbeidsverhoudingen. Zo gingen verschillende inzendingen over verbetering van de communicatie tussen leidinggevenden en de werkvloer. „Als mensen de wedstrijd aangrijpen om deze zaken aan de kaak te stellen, is er nog veel werk aan de winkel”, stelde juryvoorzitter Halsema. Goede arbeidsverhoudingen vormen immers de basis voor sociale innovatie. Beide partijen moeten op elkaar kunnen vertrouwen, anders is er geen voedingsbodem voor vernieuwing binnen een onderneming.

Omdat de inzendingen niet onder de noemer sociale innovatie konden worden geschaard, kwam de jury ook tot de conclusie dat er nog een flinke kloof bestaat tussen de bedrijventop – die sociale innovatie inmiddels hoog op de agenda heeft staan – en werknemers. Het is niet onwaarschijnlijk dat zij nog onvoldoende bekend zijn met het begrip sociale innovatie, concludeerde Femke Halsema. „Al met al valt er nog een wereld te winnen.”

De CNV Bedrijvenbond is met die bevinding inmiddels aan de slag gegaan, vertelt zijn voorzitter Jaap Jongejan.

„Een aantal bestuurders van onze vakbond gaat met groepjes werknemers en leidinggevenden in hun bedrijven onderzoeken hoe de werksituatie anders en beter kan worden ingericht, en hoe zij daarmee aan de slag kunnen.

De uitkomsten daarvan worden gepresenteerd op ons congres over sociale innovatie, dat eind maart wordt gehouden.”

Hoewel de Beter Werk Wedstrijd geen winnaars heeft opgeleverd, vindt Jongejan het initiatief van zijn bond en Trouw alles behalve een mislukking. „De wedstrijd heeft zonder meer een impuls gegeven aan de discussie over sociale innovatie”, zegt hij. „Er zijn veel reacties losgekomen. Onder anderen van werkgevers die vroegen of wij hen wilden adviseren, in plaats van hun eigen werkgeversvereniging. Daarom is geen sprake van een teleurstelling.”

Harry Hendriks, directievoorzitter van Philips Nederland en één van de vijf juryleden, deelt die mening. „De wedstrijd heeft duidelijk gemaakt dat we nog in een beginfase verkeren. Daarom verdienen de 27 inzenders die toch de moed hebben gehad te reageren wat mij betreft allemaal een prijs.”

Ook de CNV Bedrijvenbond en Trouw zijn die mening toegedaan. Alle wedstrijddeelnemers hebben als dank voor hun bijdragen een boek toegestuurd gekregen, over sociale innovatie.