Hollywoodse taferelen aan de Amsterdamse grachten.

Het plein bij de Middelhoffstraat en de Manenburgstraat in Amsterdam- Oost biedt vandaag een rampzalige aanblik. Van zeven uur in de ochtend tot zeven uur in de avond zijn onder de blik van de camera vrijwilligers, brandweerlieden, ambulancepersoneel en politieagenten bezig met rampenbestrijding. Mistmachines moeten de film die wordt gedraaid extra dramatisch maken.

De bewoners van de Watergraafs- meer boffen dat de overlast zich tot twaalf uur beperkt. Den Haag heeft eind vorig jaar wekenlang lang Paul Verhoeven met zijn crew over de vloer gehad. Net zoals hij er een kleine dertig jaar geleden Soldaat van Oranje kwam opnemen, zo was hij er nu voor Zwartboek dat eind dit jaar in roulatie gaat. Tot niet ieders genoegen was het weer even 1944 rondom het Plein, compleet met nazi-vlaggen en -uniformen.

De centra van de grote steden van Nederland zijn in trek bij regisseurs en hun filmploegen. Alleen al voor het centrum van Amsterdam gaf het stadsdeel vorig jaar 707 ontheffingen af, bijna gelijk verdeeld over opnamen voor tv en speelfilm. Het gaat dan doorgaans om het in beslag nemen van parkeerplaatsen. Wil een ploeg Amsterdammertjes uit het straatbeeld hebben, dan is een opbreekvergunning nodig. En voor lampen en decors op straat en stoep is een objectvergunning vereist.

Voor het maken van opnamen is geen toestemming nodig, maar het stadsdeel heeft wel regels opgesteld om ongemak voor bewoners en bedrijven te beperken. Zo wil het bestuur van stadsdeel Centrum drie weken van tevoren weten waar er wordt gefilmd en wat de consequenties zijn. De bewoners moeten minstens een week voor de draaidata op de hoogte zijn van overlast. En de producent dient 24 uur per dag bereikbaar te zijn in geval er problemen rijzen.

Voor fans van acteurs en actrices is het een feest als Amsterdam tot filmset wordt uitverkoren. Toen anderhalf jaar geleden George Clooney, Matt Damon en Brad Pitt opdraafden voor de opnamen van Ocean’s Twelve stonden de bewonderaars in drommen bij het Amstelhotel (waar ze logeerden) en het Pulitzer, waar sommige beelden werden geschoten.

Maar de bewoners van de grachtengordel waren minder tevreden met de komst van Danny Oceans dievenbende. Hun duurbetaalde parkeerplaatsen werden in beslaggenomen door productiewagens. Dagenlang konden ze hun auto niet in de buurt kwijt en als ze weigerden mee te werken liepen ze het risico dat hun voertuig werd weggesleept. Of ze hadden last van lampen en schijnwerpers.

Of Amsterdam nu verguld moet zijn van iedere camera-aandacht is de vraag. Vlak na Ocean’s Twelve streek de crew van Deuce Bigalow European Gigolo in de hoofdstad neer. Het resultaat : veel opnamen in de rosse buurt en een beeld van een stad van blowers en gigolo’s.

Doorgaans weet Amsterdam wel goede sier te maken met de belangstelling van Hollywood. En ach, het imago van de stad waar alles kan wordt eigenlijk ook wel gekoesterd. Niet ieder filmbeeld van Amsterdam is daar ook werkelijk gemaakt. Enkele jaren geleden werd voor de tv het levensverhaal van Anne Frank verfilmd. Vrijwel alle Amsterdamse opnamen kwamen uit Praag.

En om een nog frappanter loopje met de werkelijkheid te noemen: In de film Amsterdamned van Dick Maas zit een befaamde speedboot- achtervolgingsscène over de Amstel en door de Amsterdamse grachten. Op een gegeven moment slaat de boot met Huub Stapel aan het roer een golf water over een terras met gasten. Amsterdam kende op het moment van de opnamen (eind jaren tachtig) echter nergens terrassen langs de grachten. Het terras van grand café ’De Jaren’ bestond nog niet. De opnamen zijn gemaakt aan de Utrechtse Oudegracht.

Kenners van de Amsterdamse grachten weten inmiddels ook dat een fragment uit de James Bondfilm Diamonds Are Forever niet helemaal correct is. Terwijl een rondvaartboot over de Amstel vaart en een gids reclame maakt voor de ’Skinny Bridge’, ofwel de Magere Brug, wordt een lijk uit het water gevist. Maar de daarop aansluitende beelden kloppen niet.

Het mag de pret niet drukken voor liefhebbers. Die kunnen zich sinds afgelopen zomer op zondagmorgen samen met filmkenner Irene van Helden anderhalf uur langs filmlocaties wandelen. In het voorjaar begint ze weer. Ze heeft dan wel concurrentie van rederij Canal Company die ook vanaf die tijd op de ’Jeroen Krabbé’ voor groepen een cruise met filmbeelden aanbiedt langs de bekende locaties.