Iraakse brieven 11

,,Het is niet goed genoeg’’, verzuchtte Asos achter zijn bureau bij Awena. ,,Alle stukken hebben heel veel eindredactie nodig.’’ Hij had zich door de artikelen geworsteld die in onze Bedergani Gazet zouden moeten komen, en vond ze onder de maat. ,,Maar niet laten drukken dan?’’ opperde ik. ,,Alleen als cursusmateriaal gebruiken?’’ Hij knikte opgelucht. Een krant uitbrengen die niet voldeed aan zijn hoge kwaliteitseisen stuitte hem tegen de borst.

In de redactiezaal, waar de verslaggevers wat rondhingen en kletsten, terwijl hun stukken door Sirwan, een van de eindredacteuren van Awena, werden geredigeerd, sloeg het bericht in als een bom.,,Maar onze krant is hoe dan ook beter dan Kurdistan Nuwe’’, merkte een van de cursisten teleurgesteld op. Ze hadden zich er zo op verheugd dat hun stukken en hun namen te lezen zouden zijn in de gazet die als bijlage mee zou gaan met het PUK-dagblad.

Ik liep terug naar Asos’ kantoor. ,,We hebben een kleine rebellie’’, meldde ik hem. ,,Waarom gaan we er toch niet gewoon mee door, maar schrijf je een commentaar waarin je als trainer meldt dat het resultaat nog niet ideaal is, maar dat de cursisten wel veel beter schrijven dan tien dagen geleden?’’ Hij streek nadenkend over zijn snor. ,,Goed dan’’, knikte hij. ,,Laten we kijken hoe het er uitziet als het straks opgemaakt is.’’

Tegen acht uur loop ik opnieuw binnen. ,,Ik heb te veel kopij!’’ roept hij. De krant is af, hij is tevreden. Morgen is een historische dag met de eerste onafhankelijke krant die middenin een partijkrant zit.

Een krant in Noord-Irak maken is niet te vergelijken met de bruisende activiteit waarmee bijvoorbeeld Trouw tot stand komt. In Noord-Irak betekent het veel wachten. Tot je tekst is ingetikt, tot de eindredacteur ernaar gekeken heeft, tot de opmaker eindelijk komt. Een van de cursisten viel zelfs in slaap. Veel van de cursisten hebben ondanks beloften van hun leidinggevenden dat ze vrij zouden krijgen voor de training, toch ’s avonds gewoon moeten doorwerken en zijn doodop.

Een redactiezaal zoals wij die bij Trouw en andere Nederlandse kranten hebben, kennen ze hier niet. Asos zit in een kantoortje met de deur dicht, en de redactie is over een aantal kamers verdeeld met een aparte kamer voor de eindredactie. Wij hebben onze cursisten vanochtend uitgelegd hoe belangrijk het is voor het onderlinge overleg en het uitwisselen van kennis om die schotten weg te halen. Ze knikten begrijpend, maar zij gaan er natuurlijk niet over. Als een verlicht hoofdredacteur als Asos zelfs zijn nieuwe redactieonderkomen zo organiseert terwijl Awena pas vier weken uitkomt (sinds de meeste redacteuren Asos volgden bij diens vertrek na ruzie bij de door hem opgezette onafhankelijke krant Hawlati), dan voorzie ik dat de rest van de Koerdische krant ook niet zo snel op het systeem van één redactiezaal zullen overgaan.

Vandaag gebruikte ik tussen de middag een uurtje voor boodschappen op de markt van Soelaymania. Een typische Oosterse bazaar, waar alles te koop is, vaak in kleine kraampjes. Zoals dat van de man van de kraaltjes, lovertjes en het kant, waar de kleine waar in theeglaasjes staat uitgestald. Dit soort materialen zijn in Nederland tien keer zo duur, en veel minder goed verkrijgbaar. Want dit was lang niet de enige stal met kralen op de uitgebreide markt.

Ik laat de laatste cursusdag verstek gaan om in Halabja te gaan kijken. De stad werd in 1988 getroffen door een aanval met gifgas door troepen van Saddam Hoessein als onderdeel van zijn strijd tegen de opstandige Koerden. Duizenden mensen kwamen om, en nog veel meer liepen blijvende schade op aan hun gezondheid. De Nederlandse handelaar Frans van Anraat leverde Saddam de grondstoffen voor het gifgas en is daarvoor onlangs veroordeeld. Ik ga daarover in Halabja met slachtoffers praten.

Maar bij de uitreiking van de certificaten ben ik weer van de partij, en ook bij het diner met de Koerdische premier Fatah, morgenavond.