Dreigende chaos Israël na wegvallen Sharon

(Novum/AP) - De ernstige hersenbloeding van Ariel Sharon veroorzaakt niet alleen opschudding in de Israëlische politiek, ook de vooruitzichten voor een vredesakkoord met de Palestijnen worden er niet beter op.

Veel Israëliërs zien in de persoon van Sharon - ooit een in de oorlog ervaren ijzervreter die nooit concessies deed, maar nu een afgewogen politicus die besloot de Palestijnen hun Gazastrook terug te geven - de beste hoop op een echt vredesakkoord met de Palestijnen. Door zijn wegvallen ontstaat een machtsvacuüm in de regering en wordt de glans weggenomen van Kadima, dat het zonder zijn prominente oprichter zal moeten doen.

Kadima, die de Israëlische premier in november oprichtte na zijn breuk met de rechtse Likud-partij, was hard op weg de populairste partij te worden in de parlementsverkiezingen van 28 maart. De gematigde partij staat of valt echter bij de persoon van Sharon, en zonder de 77-jarige leider is haar toekomst onzeker. Zo is er nog geen kandidatenlijst opgesteld en zit de partij organisatorisch zwak in elkaar.

Nu Sharon vecht voor zijn leven, lijken Likud-havik Benjamin Netanyahu en Amir Peretz van de Arbeidspartij weer in de race voor een verkiezingsoverwinning. Zelfs als Kadima het goed doet, zal de overwinning minder klinkend zijn dan met Sharon. Een lange periode van coalitievorming en gesteggel om de macht na de verkiezingen ligt dan in het verschiet, en zal het voornemen van Sharon om in 2006 vooruitgang te boeken in het vredesproces geen goed doen. Politieke chaos en onzekerheid leiden immers meestal tot een hardere opstelling.

Daar staat tegenover dat plaatsvervangend premier Ehud Olmert, de mogelijke opvolger van Sharon als Kadima-leider, net als de premier zelf een transformatie heeft ondergaan van havik naar een meer gematigde pragmaticus. Hij was een van de grootste voorstanders van de Israëlische terugtrekking uit de Gazastrook en de Westoever.

Behalve Olmert is de populaire minister van justitie Tzipi Livni een mogelijke opvolger van Sharon als leider van Kadima. Dat de 82-jarige oud-premier en Nobelprijswinnaar Shimon Peres, die de Arbeiderspartij verliet om zich aan te sluiten bij Kadima, Sharon als partijleider opvolgt, is niet waarschijnlijk.

Het lot van Kadima hangt verder af van meerdere factoren: of Netanyahu zijn veelgeprezen communicatietalent gebruikt om kiezers te trekken, of Sharon nog enige emotionele invloed kan doen gelden, zelfs als hij niet meer in staat is het ambt van premier uit te oefenen en of Peretz erin slaagt de kiezers ervan te overtuigen dat hij niet alleen sociaal sterk is, maar ook doortastend in zaken van oorlog en vrede.

Het Israëlische politieke drama speelt zich af tegen de achtergrond van toenemende chaos en wetteloosheid in de Palestijnse gebieden, wat de kansen op een terugkeer naar de onderhandelingstafel nog verslechtert.