Rabbijn: Vogelaar denkt te makkelijk

– De uitspraken die minister Vogelaar van wonen, wijken en integratie zaterdag in deze krant deed, zorgden voor politieke beroering. Maar ook van religieuze zijde worden er vraagtekens geplaatst.

De minister stelde vast dat de islam zich in de Nederlandse samenleving heeft genesteld. Op de lange duur staat de Nederlandse cultuur volgens haar in een joods-christelijke-islamitische traditie.

Vogelaar vergelijkt dat met de inbreng van de joodse gemeenschap. „Eeuwen geleden kwam die naar Nederland en nu zeggen we: Nederland is gevormd door joods-christelijke tradities. Ik kan me voorstellen dat we een vergelijkbaar proces krijgen met de islam.”

„Die uitspraak lijkt mij een beetje een foutje”, zegt Albert van der Heide, hoogleraar judaïstiek aan de VU in Amsterdam. Minister Vogelaar is volgens hem ’onvoldoende geïnformeerd’ en verwart religie met sociale aspecten.

„Maar ook Balkenende heeft de plank al eens misgeslagen door te spreken over een ’joods-christelijke traditie’”, zegt Van der Heide. De term is volgens hem bedacht door christelijke theologen, en wordt ’vrij gemakkelijk’ gebruikt. „Door de eeuwen heen bleek dat joden en christenen dichter bij elkaar staan dan gedacht. Maar sommige joden zijn bang dat de twee religies als een pot nat beschouwd worden en de verschillen onder het vloerkleed verdwijnen.”

Volgens rabbijn Elisa Klapheck van de joodse vernieuwingsgemeente Beit Ha’Chidush hebben joden en christenen gemeenschappelijke normen en waarden. „Wij oriënteren ons ook op de Griekse filosofen en de Verlichting”, zegt ze.

Moslims grijpen daarentegen volgens de rabbijn te veel terug op ’die bloeiperiode in de Middeleeuwen’. „Joden hebben hun religie in alle tijden opnieuw geïnterpreteerd, aangepast aan de situatie. Soms op een hele fundamentele manier. En dat mis ik bij moslims, zelfs bij de meest progressieve.”

Van der Heide sluit niet uit dat de islam, zoals Vogelaar ook verwacht, zich op den duur ’invoegt’ in de Nederlandse samenleving. Maar volgens Klapheck moeten moslims dan eerst nog veranderen. „Zij komen uit een cultuur waar hun religie dominant is, en zo blijven de meesten dat zien. Christenen doen dat inmiddels niet meer. Veel moslims beseffen niet wat hun taak is: ze zullen de islam moeten herinterpreteren.”

De woorden van minister Vogelaar geven volgens Klapheck aan wat veel mensen denken. „Het is goed dat de discussie erover is aangezwengeld. Maar het is ook wel heel makkelijk om zó over religies te praten. Het getuigt van weinig gevoel en inzicht.”