Zelfs hun schaduw is onaanraakbaar

Ruim 260 miljoen kastelozen in India hebben dagelijks te maken met racisme. Het fenomeen is diep geworteld in de maatschappij.

Yesumarian komt op voor de rechten van de kastelozen in India. Deze dalits, wat verstotenen of vertrapten betekent, worden altijd gediscrimineerd, wonen in aparte wijken en mogen alleen gebruik maken van eigen waterbronnen. Zelfs hun schaduw wordt in sommige streken als bevuilend beschouwd en is verboden om aan te raken.

„In theehuizen moest ik vaak mijn eigen theeglas meenemen, omdat het afwassen van een kopje waaruit ik gedronken had, te vuil was voor de eigenaar”, herinnert Yesumarian zich, zelf ook dalit.

„Geweld tegen dalits is aan de orde van de dag. Drink je uit een waterbron die voor mensen uit de kasten is bedoeld, kun je verwachten dat je in elkaar wordt geslagen.” Actiegroepen voor dalits spreken van gemiddeld zeventig geweldsdelicten per dag, waaronder vijf verkrachtingen en vijf moorden.

Yesumarian denkt dat deze cijfers vertekend zijn. „Veel dalits durven geen aangifte te doen, uit angst dat ze door de politie in elkaar geslagen worden omdat ze het lef hebben om te klagen.”

India wil niet van de dalits af, maar gebruikt ze om het vuile werk op te knappen. Het schoonmaken van smerige open riolen, of het opruimen van lijken wordt aan dalits overgelaten. Een stad als Mumbai heeft genoeg geld om moderne riolering aan te leggen, maar dat gebeurt niet. „Het onderdrukken en vernederen van dalits geeft voldoening”, stelt Yesumarian.

In India wordt een vast percentage van overheidsbanen en studieplaatsen aan de universiteiten verplicht gereserveerd voor minderheden of dalits. „Maar dat betekent niet dat ze gerespecteerd worden. Zo werd een standbeeld van Gandhi grondig gereinigd nadat de vicepremier van India Jegajivan Ram het had onthuld. Omdat Ram dalit is.”

Yesumarian is ook advocaat. Samen met zijn team voert hij jaarlijks honderden rechtszaken om de discriminatie aan de kaak te stellen. Officieel is het kastesysteem ruim vijftig jaar geleden afgeschaft en is discriminatie van dalits verboden. Maar in de praktijk betekent die wet niets. „Ik heb niet de illusie dat mijn gewonnen rechtzaken enorme invloed hebben. Uiteindelijk blijft kaste het allerbelangrijkst. Maar als vrouwen uit een dorpje me bedanken dat ze ’s nachts eindelijk rustig kunnen slapen, weet ik dat de situatie wel degelijk verbetert, hoe langzaam dan ook”, vertelt hij geëmotioneerd.

Ook organiseert Yesumarian demonstraties om aandacht te vragen of land terug te eisen, dat dalits in de koloniale tijd van de Britten kregen. „Ik probeer dalits bewust te maken van hun positie en wil ze laten zien dat we er iets aan moeten doen. Want bewustwording is de eerste stap naar bevrijding.” In juni kwamen er tienduizenden demonstraten samen in Mumbai.

De problemen van de kastelozen hebben internationale aandacht gekregen tijdens een VN-vergadering over minderheden in 2001. Maar de Indiase regering vindt het een interne zaak, en Indiërs die in het buitenland wonen, komen uit de kasten en spreken niet over problemen thuis. „Kaste zie ik als kanker; het is overal maar je bent er niet trots op”, stelt Yesumarian. „Ik betwijfel of de internationale gemeenschap veel kan doen. Dalits moeten zelf verandering opeisen. Natuurlijk is internationale steun belangrijk voor de moraal, maar levert in de dagelijkse praktijk weinig op. De enige oplossing is praktische afschaffing van het kastensysteem. Maar dat is nu nog in elke vezel van de Indiase maatschappij aanwezig. Dus het zal nog erg lang duren.”