Nog staat de babykraan open

Adoptie uit Guatemala was lang een formaliteit. Het gevolg: één op de honderd kinderen die er geboren worden, gaat in de armen van adoptie-ouders naar de VS. Eind dit jaar moet dat voorbij zijn.

Geen hotel ter wereld heeft een gelukkiger lobby dan het Marriott in Guatemala-Stad. Hier wordt niet op kamers of taxi’s gewacht, maar op kinderen. Kleine, puntgave, donkerogige kinderen. Die je mag houden.

Je pikt de aanstaande Amerikaanse adoptiegezinnen er meteen uit. Elk vormt een eilandje: een echtpaar, soms met vrienden of ouders die over de schouders meekijken, allemaal bezig met wat een pleegmoeder of een verzorgster van het weeshuis ze zojuist heeft gebracht. En met de papieren die een Guatemalteekse bemiddelaar ze voorlegt.

Nog een laatste handtekening en dan gaat ze mee op de arm, de kinderwagen leeg ernaast. De lift brengt hen naar een van de speciale kamers die je krijgt als je het ’adoptie-pakket’ van het hotel boekt.

Als die avond Karen en Travis Rohrer in de bar van het hotel eten, met hun zoontje tussen hen in, is hij praktisch al weg uit Guatemala, want het zou zo een sports bar kunnen zijn in zijn aanstaande woonplaats in de noordelijke deelstaat Wisconsin. Borden met vlees en friet en grote bakken salade op tafel; op de vele schermen woordeloos de belangrijke sporten: honkbal, basketbal, American football.

Jorge heet hun zoontje van nu af aan. Voluit Frederick Jorge, naar zijn nieuwe grootvader. Hij is zeven maanden; toen hij geboren werd, waren zijn nieuwe ouders nog maar net begonnen met de adoptieprocedure. Nu hebben ze hem twee dagen en alles gaat goed: hij gunt zijn ouders hun slaap, en op de Amerikaanse ambassade hebben ze hem zonder problemen een paspoort gegeven.

Travis: „Op een informatiebijeenkomst in onze kerk hoorden we wat de mogelijkheden zijn. Je kunt de binnenlandse optie kiezen, dan kiest de familie van het kind jou uit. Je kunt ook adopteren uit China of Rusland, dan duurt het twee tot drie jaar. In Guatemala: zes tot negen maanden. Toen was het wel duidelijk."

Een kind halen uit Guatemala duurt dus niet langer dan er zelf een dragen. In plaats van pretecho’s krijg je post: elke maand een foto, en het resultaat van een medisch onderzoek. Karen: „Onze baby woonde in een pleeggezin. Zijn biologische moeder is 25 jaar oud en dit is haar vierde kind. Ze heeft drie dochters, de oudste woont bij haar, twee andere wonen bij hun biologische vader. Jorge heeft een andere vader. Die wilde hem niet onderhouden, zelf kon ze het ook niet."

Ze hebben de moeder nooit gesproken, alles ging via het christelijke adoptie-agentschap uit de VS dat de papierwinkel verzorgde. Op foto’s ziet ze er ’kalm en gelukkig’ uit, zegt Karen.

Travis: „We zullen er op letten dat de Latijns-Amerikaanse cultuur deel van zijn leven blijft. Het is zwaar genoeg om geadopteerd te zijn, we willen hem daarin respecteren. En dat gaat lukken, want we hebben schoonfamilie die uit Mexico-Stad komt. Zelf heb ik vijf jaar Spaans gehad, ik wil dat hij die taal kan spreken. En we wonen in een universiteitsstad, daar zijn veel Latijns-Amerikaanse organisaties."

Tegen de tijd dat Jorge bewust met zijn herkomst bezig gaat, zal hij bovendien in Wisconsin veel lotgenoten vinden. Want in de lobby van het Marriott in Guatemala-Stad, en in diverse andere hotels, krijgen elke dag tientallen kinderen nieuwe ouders. Over een heel jaar komt dat uit op een statistiek om stil van te worden: één op de honderd van de vorig jaar in Guatemala geboren kinderen zal opgroeien in een Amerikaans gezin.

De kinderstroom van een van de armste landen van Midden-Amerika (nationaal inkomen per inwoner nog geen 150 euro per maand) naar het rijkste land van het westelijk halfrond (2600 euro per maand) kon zo groot worden doordat ze iets gemeen hebben: geen van beide voeren ze de regels uit van het ’Haags Adoptieverdrag’. Beide landen zijn daar overigens wel mee bezig. Daardoor zal de ongereguleerde stroom baby’s naar de VS binnenkort opdrogen. En daarmee ook een lucratieve inkomstenbron voor advocaten, notarissen en kindertehuizen, en soms ook moeders en kinderrovers.

In Guatemala had het al lang voor elkaar moeten zijn. In 2003 trad het land toe tot het Haags Adoptieverdrag. Het uitgangspunt: als het kan adoptie bij familie of tenminste in eigen land; anders internationaal, met waarborgen tegen misbruik, ontvoering en verkoop van kinderen.

In Guatemala gaat dat tot nu toe heel anders, zegt Jennifer Degeling, jurist op het gebied van familierecht. De toetreding uit 2003 werd door het constitutionele hof ongeldig verklaard. En dus kan de adoptie van een kind nog steeds eenvoudig geregeld worden bij een notaris. Als je nog geen kind hebt om te adopteren, kan die notaris je daaraan helpen. En iedereen die een rechtenstudie heeft afgerond, mag een notariskantoor beginnen. Het gebrek aan toezicht maakt dat allerlei misstanden voorkomen, tot kinderroof aan toe.

Inmiddels heeft het parlement in mei de toetreding tot het Adoptieverdrag opnieuw bevestigd, en daarom was Degeling eind juli in Guatemala om de regering en het parlement te adviseren over een nieuwe adoptiewet. De Australische is juridisch hoofdmedewerker bij de Haagse Conferentie voor Internationaal Privaatrecht, de organisatie die aan de wieg stond van het Haags Adoptieverdrag. Ook Laura Martínez-Mora, de uit Spanje afkomstige coördinator van het adoptie-programma van de ’Haagse Conferentie’, zat in de delegatie.

In welk hotel in Guatemala-Stad verbleven ze zelf?

Degeling: „We hadden gehoord dat het ophalen van de kinderen zich het meest afspeelt in het Marriott. Dus hebben we een ander hotel genomen. Want als je met ouders in gesprek zou komen, wat moet je dan zeggen: ik ben hier om te zorgen dat er betere adoptie-regels komen, want nu gaat er veel mis, misschien ook wel met jouw kind?"

De adoptiewet die de delegatie aantrof, voldeed op veel punten nog niet aan wat het Adoptieverdrag van deelnemende landen eist, vertelt Laura Martínez. „Er stond nog steeds in dat of een notaris, ofwel een rechter een adoptie kan goedkeuren. Wij hebben geadviseerd dat aan de rechter over te laten. Er zal ook een mentaliteitsverandering nodig zijn. Op het ontvoeren of verkopen van kinderen staan bijvoorbeeld geen straffen."

De tijd is er rijp voor in Guatemala. Degeling: „We merkten dat ouders bang zijn dat er iets met hun kleine kinderen zou gebeuren. Het roven van kinderen is in het nieuws. Maar juist het feit dat wij in het land waren, leidde ook weer tot meer publiciteit hierover."

De ochtend na het feestmaal in de sports bar staan Karen en Travis met koffers en kind voor de deur van het hotel, knipperend tegen de zon, Travis ook van de slaap. Deze nacht heeft Jorge zich van zijn minder volgzame kant laten zien.

Maar in de bus naar het vliegveld hebben die twee het al helemaal naar hun zin. Rustig zit Jorge bij zijn vader op schoot, die lieve woordjes fluistert in zijn oor, zo nu en dan ook in het Spaans. „Kijk maar goed naar de zon. We gaan naar je nieuwe huis, en ik heb net gezien dat het daar regent."