’Bali-top kan hoger inzetten’

De wereld sluit nog steeds de ogen voor de problemen die de klimaatverandering met zich meebrengt, meent oud-minister van milieu Margreeth de Boer.

Gevoelens van teleurstelling en vreugde wisselden elkaar de afgelopen tien jaar regelmatig af bij Margreeth de Boer, minister van vrom tijdens het eerste Paarse kabinet. Zij was een van de voortrekkers bij de totstandkoming van het Kyoto-verdrag in 1997. „Als je ziet waar we vandaan komen, ben ik momenteel wel tevreden”, blikt ze terug. „Maar we zijn er nog lang niet.”

Ze is verheugd dat het ernaar uitziet dat Europa en Nederland de doelstellingen van Kyoto – gemiddeld 5 procent minder broeikasgas uitstoten dan in 1990 – gaat halen. „Sommige collega’s dachten destijds dat het onhaalbaar was. Dat we met stabilisering van de uitstoot al tevreden moesten zijn. Anderen vonden die 5 procent veel te weinig.”

Dat de doelstelling op de klimaattop op Bali niet verder reikt dan het bereiken van wereldwijde welwillendheid om verder te praten over een vervolgakkoord op Kyoto, verbaast De Boer. „Het klimaat staat overal zo op de agenda. Zelfs veel bedrijven doen nu mee om milieuvriendelijker te werken. Dat is een heel positieve ontwikkeling. We hebben immers een lange periode achter de rug waarin klimaat helemaal geen item was. Maar blijkbaar is de klimaattop op Bali nog nodig om iedereen echt van de ernst overtuigd te doen raken. Misschien is daarover praten op dit moment het hoogst haalbare. Dat is voor mij moeilijk te zeggen omdat ik niet meer bij de onderhandelingen betrokken ben.”

De Boer waarschuwt niet te lang met vervolgafspraken te wachten. „Ik ben bang dat als het economisch weer slechter gaat, de aandacht voor het milieu inzakt. Dat heb ik nu al drie keer meegemaakt.” Ze wijst op de Club van Rome, een internationaal gezelschap van wetenschappers dat begin jaren zeventig het rapport ’Grenzen aan de groei’ uitbracht. Daarin werden de dramatische gevolgen van een onbeperkte economische groei op de natuurlijke hulpbronnen en de kwaliteit van het milieu geschetst. Het veroorzaakte een schok. Maar daar was tien jaar later niets meer van te merken.

Vervolgens kwam eind jaren tachtig de VN-commissie Brundtland met het begrip ’duurzame ontwikkeling’ waar iedereen warm voor liep. Maar begin jaren negentig was die hausse alweer over. Het verbod op het gebruik van chloorfluorkoolwaterstoffen (cfk’s) blies het milieudebat even nieuw leven in, maar een inzakkende economie en stijgende werkloosheid zorgden ervoor dat mensen weer vooral met zichzelf bezig waren.

„De onderhandelaars hebben nu echt de wind mee. De wetenschap heeft hard gemaakt dat uitstoot van broeikasgas invloed heeft op de klimaatverandering. Helaas heerst bij veel landen nog de nodige twijfel of de mens invloed heeft. Of dat de economie niet te veel schade leidt. Voor hen moet er waarschijnlijk een echte calamiteit komen voordat ze de invloed van de mens inzien. Maar dan is het probleem misschien al zo groot dat we niet anders meer kunnen dan onze ogen ervoor sluiten.”

De Boer: „Ik wil geen zwartkijker zijn hoor. Ik heb goede hoop dat Bali het voorspel is voor mooie wereldwijde afspraken. Tien jaar geleden lukte het niet om de ontbossing aan te pakken. De milieubeweging was toen heel fel, altijd bang dat er te softe afspraken werden gemaakt. Maar ook die is veranderd, ze verlenen veel meer steun. Uiteindelijk zal de kwaliteit van de samenleving omhooggaan.”

Voor meer over de klimaattop op Bali www.trouw.nl/bali