Geweld is uit voor ideoloog van Al-Kaida

De doctrine van Al-Kaida verliest terrein. De ideologie waarop ze haar geweld baseert, krijgt kritiek uit eigen gelederen.

„Om een einde te maken aan het bloedbad over de hele wereld” zwoer de Egyptische radicaal-islamitische ideoloog Sayyid Imam deze week in twee krantenartikelen het geweld ’op islamitische gronden’ af. Hij riep zijn kameraden op dat ook te doen.

„We hadden het mis”, schrijft Imam. Hij stond als oprichter en eerste ’emir’ van de Egyptische terreurbeweging Islamitische Djihad aan de wieg van de radicale islam. Volgens Imams nieuwe standpunten mogen moslims echter ’de wapens niet opnemen als zij niet zeker zijn over de vijandige aard van hun tegenstanders’. Daarmee keert hij zich tegen aanslagen waar burgers het slachtoffer van (kunnen) worden.

„Het belang van deze ommezwaai is niet te overschatten”, meent Dia Rasjwan, een belangrijk Egyptisch onderzoeker naar islamitisch fundamentalisme. „Imam is zeer invloedrijk. Je zou kunnen zeggen dat de beweging zelfs met hem is begonnen.”

Imams boek ’Basisprincipes in het maken van voorbereidingen voor djihad’, is volgens Rashwan de „belangrijkste bron voor de wereldwijde islamitische terreurorganisaties, Al-Kaida voorop.”

De opvolger, vriend en leerling van Imam, Ajman al-Zawahiri bundelde als leider van de Islamitische Djihad de krachten met Osama bin Laden. Uit de fusie werd Al-Kaida geboren, waarvan hij nu de nummer twee is.

Rasjwan is optimistisch over de mogelijke invloed op Al-Kaida van Imans ommezwaai . Hij verwacht dat de moedjahedien, de strijders, zichzelf nu vragen zullen stellen over de juistheid van hun denkwijze. „En sommigen van hen zullen zeker gehoor geven aan de boodschap van Imam”, verwacht Rasjwan.

Hoewel een antwoord van Al-Zawahiri nog is uitgebleven, wordt Imam op fundamentalistische internetfora als verrader bestempeld.

Imam noemt het doden van toeristen en onschuldige burgers ’methodes van seculiere revolutionairen’.

Zijn Islamitische Djihad is in Egypte verantwoordelijk voor een groot aantal terreuraanslagen, waaronder de moord op president Sadat, die in 1981 na vrede te hebben gesloten met Israël bij een aanslag omkwam.

De campagne tegen de seculiere overheid van Egypte groeide in de jaren negentig uit tot een bloedig conflict dat aan tientallen mensen het leven zou kosten. Zo kwamen bij het bloedbad in 1991 in Luxor 58 toeristen om. Terwijl dat de ideologische ommekeer zou betekenen voor de grootste gewelddadige islamitische groepering in Egypte, Gamaa al-Islamija, hield de Islamitische Djihad vast aan haar doctrine van geweld.

Imam werd na 11 september in Jemen gearresteerd en, na een uitgebreid verhoor door de CIA, uitgeleverd aan Egypte, waar hij sinds 2004 een levenslange celstraf uitzit.