Twijfels over duurzaamheid beleggingen

Duurzaam beleggen, in zogeheten klimaatfondsen, is een hype. Een verkoopstrategie of willen banken echt iets doen aan het klimaatprobleem?

Schroders komt met een nieuw klimaatfonds. De Britse vermogensbeheerder, die wereldwijd een vermogen van 200 miljard euro beheert, investeert onder andere in schone kolencentrales en in bedrijven die kernenergie opwekken. Een voorbeeld van duurzaam beleggen? „Wij hanteren geen ethische maatstaven voor ons fonds, wij zijn op zoek naar een oplossing voor het klimaatprobleem”, zegt Charles Price, productmanager bij Schroders.

Het verminderen van de CO2- uitstoot is de drijfveer achter het klimaatfonds. Schone kolencentrales en het opwekken van kernenergie kunnen daaraan een bijdrage leveren, aldus Price. Toch zetten veel mensen hun vraagtekens bij het opwekken van kernenergie, omdat niet bekend is wat voor gevolgen kernenergie heeft op de lange termijn. Price: „Technologieën kunnen niet in één keer duurzaam worden. Daar is een transitiefase voor nodig. Kernenergie is een tussenstap. Het verlaagt wel de CO2-uitstoot.”

Bovendien vindt Price dat beleggingen een zo hoog mogelijk rendement moeten opleveren. De vermogensbeheerder investeert dan ook in bedrijven die je niet direct als duurzaam zou bestempelen. Voorbeelden: Philips, General Electric en Honda Motor. „We investeren in deze bedrijven omdat we vinden dat ze op de goede weg zijn. Bijvoorbeeld Philips met zijn led-verlichting.’’

Volgens Bas Rüter, directeur beleggingsfondsen bij Triodos Bank die al jaren duurzame beleggingsproducten aanbiedt, schieten klimaatfondsen als paddestoelen uit de grond. Dat schrijft hij toe aan de groeiende aandacht voor klimaatverandering. „Maar ik vraag me af of dit soort fondsen niet alleen ontstaat vanwege een groeiende vraag vanuit de belegger. Immers, hoe meer vraag naar klimaatvriendelijke beleggingen, hoe groter de verdiensten voor de fondsbeheerder.”

Al die verschillende klimaatfondsen zorgen bovendien voor verwarring bij de consument, meent Rüter. „De consument denkt namelijk iets goeds te doen door zijn geld te beleggen in een klimaatfonds. Terwijl banken en vermogensbeheerders lang niet altijd transparant handelen. Want waar belegt een klimaatfonds in en waarom? Belegt het fonds in bedrijven die zich richten op het tegengaan van klimaatverandering, of is dat maar een beperkt deel van de activiteiten? Wordt er wel echt een bijdrage geleverd aan de oplossing van het klimaatprobleem? Als een klimaatfonds enkel een verkoopstrategie is, wees daar dan eerlijk over.”

Criteria voor klimaatfondsen zijn niet gemakkelijk te geven. Immers wat de een onder duurzaam verstaat, vindt de ander niet duurzaam. Wat Rüter opvalt, is dat veel klimaatfondsen van banken en vermogensbeheerders zichrichten op producten en diensten. „Ze kijken bijvoorbeeld of de airconditioning in een bedrijf energiezuiniger is dan voorheen.”

De Triodos Bank bestempelt een bedrijf pas duurzaam als ook het bedrijfsproces duurzaam is ingericht. „Prachtig dat Shell op de duurzaamheidstoer is en bijvoorbeeld in zonne-energie investeert, maar ruimen ze ook de rommel op die ze in Nigeria achterlaten? Het gaat om meer dan alleen een product van een bedrijf veranderen. De hele bedrijfsvoering moet anders ingericht worden. Alleen dat levert verbetering op de korte én lange termijn op.”

Vermogensbeheerder Schroders bestempelt zichzelf als transparant. „Ons fonds is niet groen of duurzaam, wij bieden alleen een oplossing voor het verminderen van CO2-uitstoot”, zegt Price. Rüter vindt het fonds eveneens niet duurzaam: „Het fonds kan in de 600 grootste bedrijven ter wereld beleggen omdat deze volgens Schroders zouden bijdragen aan de oplossing van het klimaatprobleem. Het is met zo’n portefeuille een illusie om te stellen dat dit fonds op de lange termijn een oplossing biedt voor het klimaatprobleem.”