Somalië blijft een ’zwart gat’, ondanks verdrijving van islamitische strijders

In mei publiceerde deze krant een overzicht van zwarte gaten op de wereldkaart.

Daarmee werden staten en regio’s bedoeld waar het centraal gezag dusdanig is geërodeerd dat het vrijplaatsen zijn geworden voor alles waar de wereld geen behoefte aan heeft: terreurbendes, piraten, wapensmokkelaars, drugshandelaren, etcetera.

De zwarte gaten zijn een gevaar voor de stabiliteit tot ver buiten de eigen grenzen.

Prominent voorbeeld is Somalië. In dat land vechten clans al decennia bloedige vetes uit, al dan niet met steun uit het buitenland. Een poging in 1993 door de Verenigde Naties en de Verenigde Staten om daar een eind aan te maken, mislukte faliekant. Sindsdien brandt niemand er meer zijn handen aan. De internationaal erkende Somalische regering probeert bijvoorbeeld al sinds eind 2004 een vredesmacht bijeen te krijgen, maar kreeg daar pas vorige maand in de Veiligheidsraad het fiat voor. Daarbij bleef onduidelijk wie welke troepen zou sturen en wie dat zou betalen.

Dat de belangstelling toch ietwat was gegroeid, komt door de opmars van islamitische strijders. Die wisten een vorm van eenheid af te dwingen door grote delen van het land te veroveren. Naast meer stabiliteit, op zich zeer gewenst, introduceerden zij ook onmiddellijk inperking van burgerlijke vrijheden door bijvoorbeeld bioscopen te sluiten, en westerse muziek en feestjes van vrouwen en mannen tezamen te verbieden. Veel westerse landen en met name de VS vreesden dat Somalië een nieuwe veilige haven zou gaan vormen voor islamitische terroristen van het slag Al-Kaida.

Op verzoek van de Somalische regering heeft Ethiopië nu ingegrepen. Dat is pijnlijk. Ethiopië zelf is een land waar mensenrechten zwaar geschonden worden en waar ondanks verkiezingen van democratie geen sprake is. Dat uitgerekend dat land orde op zaken moet stellen tekent het internationale falen.

Ethiopië heeft aangegeven zijn eenheden zo snel mogelijk weer te willen terugtrekken uit Somalië. Dat is ook noodzakelijk, want Ethiopiërs zijn er weinig geliefd. Maar enkele cruciale krijgsheren zien niets in de Somalische regering en er is ook weinig kans dat er een krachtige internationale vredesmacht komt die hen tot coöperatie kan dwingen.

Het verdrijven van de islamitische strijders is dan ook niet meer dan een klein lichtpuntje voor Somalië, dat naar te vrezen valt nog wel even een zwart gat zal blijven.