Duitse verlofregeling is een vorm van verstandige gezinspolitiek

Nederland mag geen paradijs zijn voor werkende ouders, in Duitsland is het nog veel droeviger gesteld. Het land kent nauwelijks fatsoenlijke kinderopvang, de scholen sluiten ’s middags hun deuren, en de opvatting dat alleen slechte moeders buitenshuis werken, leeft er nog sterker dan hier.

De bestaande verlofregelingen werken bovendien bepaald niet emancipatoir. Van het zo sympathiek ogende recht op een driejarig ouderschapsverlof, ingevoerd onder de rood-groene regering van Gerhard Schröder, maken bijna alleen vrouwen gebruik. Twee derde van hen keert niet meer terug op de arbeidsmarkt, de rest loopt een nauwelijks in te halen achterstand op.

Opmerkelijk genoeg zag de regering van Angela Merkel wél in dat een cultuuromslag dringend noodzakelijk is. Ursula von der Leyen, de christen-democratische minister voor gezinszaken, wist een gedurfde nieuwe regeling erdoor te loodsen. Sinds 1 januari betaalt de overheid ouders een jaar lang twee derde van hun laatstverdiende nettoloon (tot maximaal 1800 euro) als ze verlof opnemen na de geboorte van hun baby. Neemt niet alleen de moeder, maar ook ook de vader verlof, dan komen daar nog twee maanden bij.

Deze regeling moet niet alleen het extreem lage geboortecijfer in Duitsland (gemiddeld 1,3 kind per vrouw) omhoogtrekken om zo de gevolgen van de vergrijzing op te vangen. De minister voor gezinszaken wil hiermee ook stimuleren dat vaders zorgtaken op zich nemen, zodat moeders met een geruster hart aan het werk kunnen gaan. Dat is bepaald geen luxe. Ook Duitsland kan het zich niet langer permitteren om de helft van zijn arbeidspotentieel de facto onbenut te laten.

Verstandige gezinspolitiek, zo leert de ervaring in landen als Zweden en Frankrijk, heeft een positief effect op het geboortecijfer. Maar een aantrekkelijke verlofregeling is niet genoeg. Willen vrouwen werkelijk aan het baren slaan, dan zullen ook betaalbare, goede crèches en naschoolse opvang ruimschoots voorhanden moeten zijn. Daarnaast zijn flexibele werktijden een belangrijke stimulans om vrouwen voor het moederschap te doen kiezen.

Volgens linkse critici bevoordeelt de nieuwe Duitse regeling alleen de rijken. Feministen als Alice Schwarzer daarentegen betoonden zich enthousiast. Duitse vrouwen hebben volgens haar meer heil te verwachten van conservatieve vrouwelijke politici dan van progressieve mannelijke.