Treurig dat Europese Hof moet twijfelen aan onafhankelijkheid van onze rechters

Een mensenleven is onbetaalbaar. Zo bezien is het diep treurig dat het Europese Hof voor de Rechten van de Mens dezer dagen Nederland heeft veroordeeld wegens schending van het verbod op folteren. Ons land wilde in 2004 de 20-jarige Somaliër Salah Sheekh uitzetten naar Somalië, maar volgens het Hof liep hij daarmee een onverantwoord risico om te worden gemarteld of gedood.

Opmerkelijk is ook dat het Hof de zaak van de Somaliër in behandeling heeft willen nemen. Normaal gesproken gebeurt dat alleen als alle nationale procedures zijn doorlopen. De Somaliër stapte na zijn verloren beroep bij de Haagse rechtbank echter rechtstreeks naar het Hof, met voorbijgaan van de Raad van State. Het Hof accepteerde dat op grond van de overweging dat Sheekh bij dit hoogste rechtscollege ’vrijwel geen kans op succes heeft’.

Deze schijnbaar argeloze zinssnede bevat in feite een keiharde veroordeling van de gang van zaken in Nederland. Zo laat de nieuwe Vreemdelingenwet van 2001 de rechter weinig of geen ruimte om de zaak van een asielzoeker inhoudelijk te beoordelen. Wat telt is de gevolgde procedure, of de de regels wel in acht zijn genomen. Is dat het geval, dan kan de asielzoeker het meestal wel vergeten.

In deze procedure spelen de ambtsberichten van het ministerie van buitenlandse zaken een prominente rol. Blijkt daaruit dat een bepaald gebied veilig is, dan is daarmee de kous af. Het Hof stelt zich echter op het standpunt dat een rechter ook rapporten van mensenrechtenorganisaties moet laten meewegen. Daaruit bleek in dit geval dat Sheekh tot een minderheid behoort die wel degelijk het risico loopt te worden gemarteld.

Het treurigste is misschien nog wel dat met deze veroordeling van het Hof de onafhankelijkheid van de Nederlandse rechtspraak in het geding is. Een willekeurige burger, of het nu een vreemdeling is of niet, moet er te allen tijde van op aan kunnen dat een onafhankelijke rechter het laatste woord heeft over de gerechtvaardigheid van zijn zaak. Met dat argeloze zinnetje geeft het Hof echter te kennen dat dit in Nederland niet zo is. Hier vaart de rechter kennelijk al te zeer op het kompas van de uitvoerende macht. Minister Hirsch Ballin (zelf afkomstig uit de Raad van State) doet er verstandig aan deze kritiek ter harte te nemen. Asielzoeker hebben recht op een fair en onafhankelijk oordeel.