Geen baan én geen uitkering bij kleine arbeidshandicap, dat deugt niet

De gedachte dat mensen met een kleine arbeidshandicap bij hun werkgever kunnen blijven, zo nodig met aangepast werk, blijkt een illusie. Meer dan de helft van die mensen belandt op straat, zonder arbeidsongeschiktheidsuitkering en zonder veel kansen op een andere baan.

Werkgevers en werknemers beraden zich deze week in de Stichting van de Arbeid over een rapport dat tot die harde conclusie komt. De ervaringen met de nieuwe wet op de arbeidsongeschiktheid liegen er niet om: mensen met een laag inkomen en een kleine arbeidshandicap vallen evident tussen wal en schip.

In de nieuwe wet wordt ervan uitgegaan dat de kleine arbeidshandicap door de werkgever op te vangen is. Iemand die door gezondheidsproblemen minder dan 35 procent inkomensverlies lijdt, doordat hij een andere functie moet aanvaarden of korter moet gaan werken, heeft geen recht op een arbeidsongeschiktheidsuitkering. Dat inkomensverlies is weliswaar zwaar, maar de gedeeltelijk arbeidsongeschikte behoudt in ieder geval werk, was de gedachte.

Die gedachte wordt nu door de feiten achterhaald. Ook de kleine arbeidshandicap stoot mensen uit het arbeidsproces. Doordat mensen toch te ziek blijken om te kunnen functioneren, en doordat de werkgever niet in staat is passende arbeid te bieden. Onwil aan de kant van de werkgever lijkt een rol te spelen. Als die moeite zou doen om passende arbeid te vinden zou je dat in de cijfers zien, want dat moet binnen een grote onderneming gemakkelijker zijn dan in een kleine. Maar de onderzoekers vinden daar geen verschil. Grote noch kleine ondernemers slagen erin passende arbeid te vinden voor gedeeltelijk arbeidsongeschikten.

Dat is echter niet het enige. De cijfers laten ook zien dat de knoppen van de medische keuring te scherp staan afgesteld. Mensen die minder dan 35 procent arbeidsongeschikt worden verklaard, blijken – naar eigen zeggen en volgens hun werkgevers – geregeld te ziek om te kunnen functioneren.

Maar de belangrijkste conclusie is dat die grens van 35 procent arbeidsongeschiktheid een illusie is, een weeffout in de nieuwe wet. Het is een nobele gedachte dat mensen met een klein gezondheidsprobleem aan het werk moeten kunnen blijven. Maar de praktijk is anders. Het nieuwe kabinet moet die realiteit ter harte nemen en deze onrechtvaardigheid uit de wet halen.