Met Bos èn Balkenende in het kabinet wordt het parlement weggemoffeld

Als het hoogste doel is een stabiel, daadkrachtig kabinet te formeren, dan ligt het voor de hand dat zowel Jan Peter Balkenende als Wouter Bos toetreden tot de nieuwe regeringsploeg, de één als premier en de ander als vice-premier en minister van financiën.

Wat dat betreft heeft het CDA gelijk met zijn wens dat hier het principe opgaat van samen uit, samen thuis en valt het alleen maar toe te juichen dat Han Noten, fractievoorzitter van de PvdA in de Eerste Kamer inmiddels een poging heeft ondernomen Wouter Bos over zijn aarzelingen op dit punt heen te helpen.

In een democratie is het echter minstens zo belangrijk te beschikken over een vitaal parlement, dat in naam van het volk in staat is aan zo’n kabinet tegenspel te bieden en ter verantwoording te roepen. Een parlement dat bovendien vorm moet geven aan het publieke debat over de gewenste ontwikkeling van de samenleving. In dat debat kan en mag het kabinet het voortouw nemen. Maar ook in die rol is het aangewezen op een parlement dat zal moeten vaststellen in hoeverre het daarmee op goede weg is of niet.

Welnu, voor het parlement is het een verarming als Balkenende en Bos in het kabinet gaan zitten. Het betekent dat de twee belangrijkste regeringsfracties onvoldoende tegenspel zullen bieden aan het kabinet en zij in het publieke debat nauwelijks een eigenzinnig geluid kunnen laten horen. Het hooggeprezen dualisme zal uitsluitend nog bestaan tussen kabinet en oppositiepartijen. Voor PvdA en CDA zal de bescheiden rol zijn weggelegd van slippendrager en puinruimer: zie de weinig heroïsche rol van de CDA-fractie van de laatste jaren en daarvoor die van de PvdA-fractie onder de kabinetten-Kok.

Sinds de gewoonte heeft postgevat dat de grootste partij de premier levert en wel in de persoon van haar politieke leider is het dualisme in Nederland echter ter ziele gegaan; ook bij Wouter Bos die nu zo vroom verklaart dat de politiek leider van de PvdA in de Kamer hoort te zitten. Hoezo? Als de PvdA de grootste was geworden, zou Bos voor het premierschap hebben getekend. Het probleem is dat we in Nederland net doen alsof het bij verkiezingen draait om het premiersschap en het kabinet. Dat we ondertussen wel een parlement kiezen wordt achteloos weggemoffeld. Alsof niet Bos en Balkenende gewoon in het parlement kunnen gaan zitten en het kabinetswerk kunnen overlaten aan andere grootheden.