Randstad hoeft niet één identiteit te hebben, maar wel dringend één bestuur

Het is de paradox van de Randstad: er wonen miljoenen mensen, maar het voelt er op veel plaatsen kleinschalig, bijna dorps. Dat fijnmazige zal altijd blijven, want dat is met de Nederlandse geschiedenis en geografie verweven. Inmiddels hechten veel Nederlanders aan de zo ontstane kleinschaligheid en woont menigeen liever in een overzichtelijke, niet zo grote stad of een verstedelijkt, groot geworden dorp dan in een echt grote stad.

Feit is alleen wel dat binnen het toch al zeer dichtbevolkte Noordwest-Europa de Randstad eruitspringt als agglomeratie met 6,5 miljoen inwoners. Door de kleinschaligheid roepen we graag dat het allemaal ’dorpen’ zijn, maar al die steden en stadjes liggen zo dicht bij elkaar dat in werkelijkheid de Randstad allang een miljoenenagglomeratie is, kleiner en economisch zwakker dan Londen en Parijs, maar groter en economisch sterker dan Berlijn en Rome.

De Oeso heeft onlangs gewezen op iets wat elke Nederlander al wist: het verkeer in de Randstad loopt vast, met name het spoornet is te beperkt. Deze week voegde de commissie-Kok daaraan toe dat de Randstad vastloopt doordat er niet één bestuur verantwoordelijk voor is. Vier provincies, een kleine tweehonderd gemeenten, allerlei vage regionale samenwerkingsverbanden tussen gemeenten, en dan laten we de stadsdeelraden en waterschappen nog buiten beschouwing, leiden tot ’bestuurlijke drukte’: heel veel bestuurders verdringen elkaar op een klein stukje aarde. De Randstad is behalve dichtbevolkt ook dichtbestuurd. Gevolg: er kan geen tramlijn of parkje worden aangelegd of alles loopt vast in jarenlang geharrewar tussen bestuurslagen.

Wie denkt dat onderlinge tegenwerking de beste manier is om de Randstad fijnmazig en kleinschalig te houden, vergist zich echter. De tegenwerking die westelijk Nederland momenteel lamlegt leidt in de praktijk tot achterblijvend openbaar vervoer, files, tot slecht afgestemde bouwplannen en woningtekorten. Dat versterkt juist het gevoel van drukte.

De Randstedeling die dat wil, kan zich ook in de toekomst gewoon blijven identificeren met zijn eigen plaats. Wie dat wil, blijft gewoon Rotterdammer of Zaankanter of wat dies meer zij. Maar het grotere geheel, de Randstad bestaat wel degelijk, en dat moet nu ook maar eens worden erkend in de vorm waarin we deze besturen. Tijd voor een Randstadprovincie.