Reportage / ’Ze bestrijden corruptie en kopen een lucratief baantje’

Brabant is de grootste rooms-katholieke provincie van Nederland. De secularisatie verloopt er iets minder snel dan elders. Trouw peilt het hedendaagse geloof in het land van Philips en Van Gogh. Aflevering 9: ’Geseculariseerd’ Eindhovens Studentenpastoraat stuurt twee studentes naar conferentie in Afrika.

Ze hebben zich altijd betrokken gevoeld bij minder bedeelde mensen in verre landen. In de jaren zeventig ontstonden contacten met Oost-Azië. En sinds een jaar of vijf houden ze zich ook met Afrika bezig.

De bezoekers van de Eindhovense Studentenkerk – geen ’leden, want dat klinkt zo sektarisch’ – steunen ’s zondags een collecte voor projecten van De Wereld Anders, hun kleine ontwikkelingsorganisatie.

Tijdens die oecumenische vieringen zie je nauwelijks nog studenten. Wel oud-studenten. Maar bij de doordeweekse activiteiten is het publiek jong en varieert het van gelovig tot atheïstisch, ’spiritueel georiënteerd’ of ’niks’.

En een deel van wat die jongeren doen, zoals reizen maken naar Afrika, wordt betaald uit de collecte van de ’oudere jongeren’ van zondag. „We collecteerden vroeger ook voor bepaalde landen, tot ze zeiden: stuur maar liever mensen”, zegt studentenpastor Wim de Leeuw. „Het gaat ons niet om vroomheid, het gaat ons om de ontmoeting.”

De Eindhovense Studentenkerk (ESK) wil vooral niet te kerks zijn. ’Persoonlijke en culturele ontwikkeling’ staan voorop. In het Eskafé, in de betonnen ’bunker’ waar ook studentenverenigingen vergaderen en feesten, hangt een agenda aan de muur: kundalini power yoga, zenmeditatie, een cursus ’enneagram voor beginners’ en, helemaal onderaan, een ’Bijbelavond zonder Bijbel’.

Klopt het dat het woord ’christelijk’ zorgvuldig wordt vermeden? „Ik ben volkomen geseculariseerd”, zegt De Leeuw, van huis uit hervormd predikant.

Vanavond doen twee studentes met beamer en powerpoint verslag van hun reis. Tine-Loes Hemmes (20, tweedejaars bouwkunde) en Marieke Kleemans (24, technische innovatieve wetenschappen) woonden als enige blanken de ’Pan Afrikaanse Conferentie’ bij. De vierjaarlijkse bijeenkomst, georganiseerd door de International Movement of Catholic Students was dit keer plaats in Kigali, de hoofdstad van Rwanda.

De foto’s en verhalen tonen een Afrika dat je zelden te zien krijgt: studenten uit het hele continent bijeen om te praten over jeugd- en armoedebeleid, hun nationale vlaggen vol trots met zich meedragend, hoe straatarm of verscheurd hun landen ook zijn.

In een eenvoudige setting van gymzaaltjes en plastic stoelen luisterden ze naar elkaars problemen. Niet steeds met open vizier; condoomgebruik was op de christelijke conferentie bijvoorbeeld geen onderwerp van gesprek, ook niet op de dag die aan hiv/aids gewijd was. Kleemans: „Je kon er niet eens over beginnen.”

De conferentiegangers kregen in korte tours ook de problemen van Rwanda te zien. Zo bezochten ze een totaal geïsoleerd dorpje dat bestond uit twintig families, met als enige bezit twee geiten.

Tine-Loes Hemmes kreeg uitleg over de massaslachtingen die in de jaren negentig werden aangericht door Hutu’s en Tutsi’s, waarbij in honderd dagen meer dan één miljoen mensen werden vermoord. Ze toont een onwerkelijke foto: tafels vol schedels. „Voor ik het wist stond ik in een ruimte waarin de resten van zeventigduizend mensen bewaard worden.”

Toch noemen de studentes de reis een ’hoopvolle ervaring’. Hemmes: „De mensen zijn toekomstgericht. Ze weten dat ze het samen moeten doen.”

Waar zo’n conferentie nou concreet toe leidt, wil een toehoorder weten. „Een document of conclusie is er niet uit voortgekomen”, zegt Kleemans. „Het belangrijkste waren de ontmoetingen en het horen van verschillende zienswijzen. Daarbij werd onderwijs gezien als centrale sleutel voor oplossingen.”

„Onderwijs is ook niet alles”, zegt een Nigeriaanse student. „We hebben in Nigeria steeds meer doctoren en professoren, maar dat betekent niet dat zij ook in staat zijn om de problemen aan te pakken. Zelfs na zeven jaar studie heb je weinig kans op werk.”

Sylvester Akam uit Kameroen, nu student aan de Technische Universiteit Eindhoven waardeert ’erg’ wat de meiden uit Eindhoven gedaan hebben. „Je kunt allerlei problemen benoemen, maar er zal in geen land iets veranderen zolang de politieke leiders corrupt zijn.”

Over corruptie gesproken, dat waren de reizigers nog vergeten te vertellen. Op de conferentie werd ook een verkiezing gehouden. Twee Afrikaanse studenten mochten de komende jaren in Nairobi de volgende conferentie gaan voorbereiden – goedbetaald, in een prima woning.

Al snel bleek dat de twee uitverkorenen flink betaald hadden om stemmen weg te trekken bij hun medegegadigden voor het lucratieve baantje. Marieke Kleemans: „Tine-Loes en ik waren er emotioneel over. We hoopten dat het niet waar was. We riepen: hoe kan je twee weken lang idealistisch over de toekomst praten, en intussen zelf zo je zaken regelen? Ach, zeiden ze dan, zo werkt het hier.”

Gerard Fossung (28), student elektrotechniek en voorzitter van de African Student Union, vindt de betrokkenheid van de studentenkerk ’nuttig en professioneel’. „Ik ben blij dat mensen de realiteit kunnen zien”, zegt hij. Zelf is hij van plan terug te gaan naar ’zijn’ continent, zodra hij ingenieur is. Het is het ’enige en het beste’ wat hij kan doen.

Bij de bar staan studenten na te praten, flesje bier in de handen. Jouke de Boer (20): „Vanavond heb ik mijn ouders gebeld, om ze te vragen of ze hun maandelijkse bijdrage al gestort hebben. Ongelofelijk hoe bevoorrecht wij eigenlijk zijn.”

Niels Groeneveld (21): „Al je studentikoze zorgjes verdwijnen. Mooi dat er eens niet met het westerse wijzende vingertje wordt gewezen. Het gaat hier over wat de Afrikanen zelf proberen te doen.”

Elisabeth Fricker, rk studentenpastor, proeft vanavond in alles ’de bijbelse levensvisie’. „Als ik Tine-Loes hoor praten over de Rwandese genocide, voel ik daarin dat zij als mens is geraakt. Dat ze zich het lot van haar medemensen aantrekt. Ik praat met studenten zelden over het geloof, maar onze bevlogenheid is opgepikt.”